Bhí roinnt de na saincheisteanna, ar déileáladh leo sa tuarascáil seo, le sonrú sna heachtraí ar na mallaibh inar dhiúltaigh FSS, de réir dealraimh, taifid chúram leanaí a sholáthar ar mhaithe leis an bhfiosrúchán atá á dhéanamh faoi leanaí a fuair bás nuair a bhí siad faoi chúram FSS. Tá an fiosrúchán sin á dhéanamh ag an Uasal Norah Gibbons agus ag an Uasal Geoffrey Shannon thar ceann na Roinne Sláinte & Leanaí. Ag éirí as an gcás seo, d’fhoilsigh an tAire Sláinte & Leanaí an Bille Sláinte (Leasú) 2010 le déanaí agus déileáileadh leis go práinneach san Oireachtas; tá an Bille sínithe anois ag an Uachtarán agus tháinig i bhfeidhm ar 3 Iúil 2010.
De réir mar a thuigimse é, tá foráil ann cheana féin (alt 40 den Acht um Dhliteanas Sibhialta agus Cúirteanna 2004) faoinar féidir leis an FSS comhoibriú leis an bhfiosrúchan - cé nach nglacann an FSS leis gur amhlaidh atá. Go deimhin, deir an FSS go gcruthaíonn teacht isteach den Acht úr an cás nach raibh bonn dlíthiúil ann cheana féin a ligfeadh di comhoibriu leis an bhfiosrúchan. Ní aontaím leis seo. Tuigtear dom gur thapaigh an tAire Sláinte & Leanaí an deis, ag éiri as na cúinsí áirithe,chun déileáil le hábhair níos leithne sa Bhille i ndáil le faisnéis a roinnt leis an Roinn ó FSS. Tá sé mínithe sa Mheabhrán Mínithe a ghabhann leis an mBille gurb é feidhm an Bhille:
“chun an bonn reachtúil le soláthar faisnéise ó Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte don Aire Sláinte agus Leanaí a neartú ionas go mbeidh an tAire in ann a ról agus a fheidhmeanna a chomhlíonadh níos fearr (lena n-áirítear freagracht pholaitiúil don Oireachtas) agus “bealach sábháilte cumarsáide” a chruthú d’fhaisnéis leochaileach idir FSS agus an tAire.”
Ag éirí as na heachtraí is deireannaí, ba mhaith liom tuairim ghinearálta amháin a nochtadh áfach: agus an Bille á spreagadh ag gníomhartha FSS le déanaí, dealraíonn sé go bhfuil an cur chuige saobh céanna á léiriú aici anseo agus a léirigh sí nuair a bhí sí ag déileáil le m’Oifig tar éis m’imscrúduithe ar an ngearán faoi tháillí na gcaomhnóirí.
Úsáidim an focal “saobh” d’aon toisc maidir le mo thaithí féin. Bhí gníomhartha FSS, mar a thuairiscítear thuas, gan údar agus contráilte sa chiall nach raibh aon bhaint ag m’imscrúdú le himeachtaí “i gcúirt iata” seachas sa mhéid go raibh baint ag an tseirbhís a sholáthraíonn na gníomhaireachtaí gearánaigh le leanaí a bhí ina n-ábhar imeachtaí cúirte. Ba faoi chúrsaí airgid a bhí an gearán, seachas faoi aon ghné den tseirbhís a soláthraíodh do na leanaí nó faoin méid a tharla sa chúirt. Dhírigh FSS ar shaincheist nach raibh baint dá laghad aici le m’imscrúdú agus ansin bhain sé leas as an tsaincheist neamhábhartha seo mar bhonn chun diúltú do mo thuarascáil, agus thairis sin, chun mé a tharraingt isteach sna himeachtaí costasacha, gan éifeacht a bhfuil cur síos thuas orthu.
Tá easpa mhór gnáthchéille agus droch-thuiscint ar thosaíochtaí le sonrú i gcur chuige FSS freisin. Tá neart réimsí teidil sláinte ann ina bhfuil FSS (agus na boird sláinte a bhí ann roimpi), san am i láthair, agus go deimhin, go stairiúil, tar éis mainneachtain a hoibleagáidí reachtúla a chomhlíonadh. Tá na teipeanna seo le sonrú ar fud raon iomlán na seirbhísí sláinte agus sóisialta - cosaint leanaí, seirbhísí déadliachta agus cúram teach altranais do dhaoine scothaosta, gan ach cúpla ceann a lua. Sna míonna atá romhainn beidh mé ag tuairisciú don Oireachtas ar theipeanna i réimse sonrach na seirbhísí teach altranais do dhaoine scothaosta. Is deacair a thuiscint cén fáth a roghnódh FSS m’Oifig a tharraingt isteach in eachtra dhiomailteach gan éifeacht, mar a thuairiscítear thuas, agus a mhéid fíorfhadhbanna práinneacha atá aici ar chóir di a bheith ag gabháil dóibh. Ní deimhin liom ar chor ar bith gurb é ba chúis le gníomhartha FSS ná an meon gur chóir sláine na gcúirteanna a chosaint agus meas a léiriú orthu.
Rud a chuaigh i bhfeidhm go mór orm, ó thaobh mo thaithí féin de, ná á mhéid gur tharmlig FSS gníomhaíocht ar na saincheisteanna chun a cuid comhairleoirí dlí. Cuireadh comhfhreagras ó m’Oifig chuig FSS ar aghaidh chuig a haturnaetha lena fhreagairt. Bhí an cuma ar an scéal, scaití, nach raibh aon duine ag leibhéal bainistíochta san FSS ar an eolas faoinar tharla agus, in amanna, bhí sé deacair a fhios a bheith agat, cé leis/léi, laistigh den FSS, ar féidir cúrsaí a phlé. Bheifeá in amhras uaireanta nach d’aon turas a tharmlig FSS freagracht chun a comhairleoirí dlí chun fad a chur le cúrsaí agus chun leanúint den mhearbhall a chuir an eachtra ar fad ar dhaoine. Ag pointe amháin, chuir aturnaetha FSS in iúl go raibh siad feargach toisc go ndearna m’Oifig (d’aon ghnó) iarracht cumarsáid a dhéanamh trí ghnáthbhealaí ag an leibhéal oifigiúil, seachas, mar a bhí siadsan ag iarraidh, an chumarsáid ar fad a bheith tríd an mbealach dlíthiúil.
Mar achoimre, mar sin, chuir FSS faoi deara m’oifig a bheith páirteach i bpróiseas sáraitheach, diomailteach, a bhí ina údar lagmhisnigh agus a bhí gan éifeacht sa deireadh, tar éis dom imscrúdú áirithe a thabhairt chun críche i mí Iúil 2008. Ní féidir liom a rá go cinnte go raibh iompar FSS beartaithe chun bac a chur le foilsiú mo thuarascála ar an imscrúdú; ach is féidir liom a rá nach mór a bhreithniú go mb’fhéidir go raibh.
Emily O’Reilly
Ombudsman
Iúil 2010