Foilsithe Aibreán 2010

Tagraíonn an Tuarascáil d’othar a raibh cárta liachta aici, a raibh galar Alzheimer uirthi, agus a glacadh i dteach altranais gan ioncam dá cuid féin aici.

Is é ábhar na Tuarascála Imscrúdaithe seo ná an chaoi ar ghearr Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte táillí teach altranais ar bhean scothaosta a chuaigh isteach i dteach altranais in 2001. Baineann an Tuarascáil freisin leis an gcaoi ar bhailigh an Fheidhmeannacht na táillí sin, gan an t‑údarás reachtúil riachtanach aici a leithéid a dhéanamh, go dtí bás na mná in 2007.

Bhí galar Alzheimer ar an mbean agus bhí cárta liachta aici. Níor oibrigh sí lasmuigh d’áras an teaghlaigh riamh, agus ní raibh ioncam ar bith dá cuid féin aici. Bhí an Pinsean Seanaoise Ranníocach á fháil ag a fear céile agus bhí pinsean méadaithe á fháil aige freisin, ar a dtugtar Liúntas do Dhuine Fásta Cáilithe, thar ceann a mhná céile. Nuair a glacadh a bhean chéile in Ospidéal an Chroí Rónaofa i gCeatharlach, chuir an t‑ospidéal comhairle ar a fear céile socrú a dhéanamh go gcuirfí leabhar pinsin faoi leith ar fáil dá bhean chéile, ina mbeadh an Liúntas do Dhuine Fásta Cáilithe dá phinsean féin. Cuireadh an chomhairle seo air ionas go mbeadh sé níos éasca ag an ospidéal na táillí d’othar cónaitheach a bhailiú.

Sna Rialacháin a cheadaíonn do thithe altranais poiblí nó d’ospidéil táillí a ghearradh ar sheirbhísí d’othair chónaitheacha, sonraítear go ngearrtar an táille ar an duine atá ag fáil na seirbhíse, agus nach bhfuil an táille sin iníoctha mura bhfuil ioncam ag an duine sin. Níl sé de chead ag an bhFeidhmeannacht táille a ghearradh mura bhfuil ioncam ag an duine atá i gceist. Sa chás seo, níor chuir an t‑ospidéal in iúl d’fhear céile na mná nárbh fhéidir táille a ghearradh uirthi, agus chuir an t‑ospidéal comhairle mhícheart air ag moladh dó cur isteach ar phinsean faoi leith dá bhean chéile, arbh é a hioncam é dar leis an ospidéal. Chinn an tOmbudsman go raibh seo éagórach agus leatromach ar bhealach míchuí toisc nár gearradh táillí ar lánúineacha eile a bhí sa chás céanna ach ar cuireadh comhairle cheart orthu.

Anuas air sin, ós rud é nach raibh sé ar chumas na mná a cúrsaí airgeadais féin a bhainistiú, thóg an t‑ospidéal a leabhar pinsin agus bailíodh an t‑airgead ag oifig an phoist áitiúil. Níor chloígh an t‑ospidéal leis na riachtanais dhlíthiúla a rialaíonn na socruithe do ghníomhaireachtaí leasa shóisialaigh áfach, mar níor iarradh cead ar an Aire Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh airgead a fháil as an leabhar pinsin ar son na mná.

Ghlac Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte le torthaí Thuarascáil an Ombudsman, agus aisíocadh na táillí leis an ngearánach. Ghlac an Fheidhmeannacht le moladh an Ombudsman freisin cúiteamh €1,000 a íoc leis an ngearánach i leith na gcostas a thabhaigh sé le linn a ghearáin.

Emily O’Reilly
An tOmbudsman
Aibreán 2010