Cé hé an Ombudsman agus cén gnó atá aige?

Tá cumhacht ag an Ombudsman gearáin a scrúdú faoi ghníomhartha i raon mór de chomhlachtaí poiblí agus tá an Roinn Coimirce Sóisialaí agus an Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh áirithe orthu sin.

Is féidir leis an Ombudsman gearáin a scrúdú maidir leis an mbealach a gcuireann an Roinn agus an Oifig Achomhairc a gcuid riaracháin fheidhmiúcháin i gcrích ó lá go chéile. Áirithe ansiúd atá gearáin maidir le ró-mhoill a dhéanamh nó gan gníomhú ar bith a dhéanamh.

An bhfuil an Ombudsman neamhspleách?

Tá. Déileálann an Ombudsman le gach gearán go neamhspleách agus go neamhchlaon agus í ag tabhairt breithe ar chothroime agus ar réasúntacht aon ghníomhú nó cinneadh a dhéanann an Roinn.

Cad faoi is féidir liom gearán a dhéanamh leis an Ombudsman?

Is féidir leat gearán a dhéanamh faoi aon cheann de na nithe seo a leanas:

Íocaíochtaí Leasa Shóisialaigh atá faoi riail na reachtaíochta, ag áireamh Pinsin Stáit agus Liúntais Míchumais

Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC)

Scéimeanna agus íocaíochtaí riaracháin, ag áireamh an Liúntas um Fhilleadh ar an Obair agus an Liúntas Breosla

caighdeán na seirbhíse, ró-mhoill agus gan freagraí ar bith a thabhairt san áireamh agus

an Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh, cinntí na nOifigeach Achomhairc agus ró-mhoill ag socrú na n-éisteachtaí achomhairc, san áireamh

Cad iad na h-íocaíochtaí Leasa Shóisialaigh is féidir liom gearán a dhéanamh chuig an Ombudsman ina dtaobh?

Láimhseálann an Ombudsman gearáin faoi íocaíochtaí bainteach le gach scéim de réir mar a sainíodh san Acht Leasa Shóisialaigh (Comhdhlúthú), 2005 agus sa reachtaíocht ina dhiaidh. Orthu sin tá na scéimeanna ar an liosta thíos.

Pinsin Stáit

Pinsean Stáit (Ranníocach)

Pinsean Stáit (Neamh-ranníocach) agus

Íocaíochtaí Teaghlaigh

Pinsean Rannaíocach Baintrí (Fir nó Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh)

Deontas Tuismeitheora Baintrí

Pinsean Neamhrannaíocach Baintrí (Baintrí Fir nó Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh)

Deontas Méala

Íocaíocht Theaghlaigh Aon-Tuismitheora.

Íocaíochtaí i ndáil le Fostaíoch

Sochar Cuardaitheora Poist

Cúnamh Feirme

Forlíonadh Ioncam Teaghlaigh agus

Liúntas Cuardaitheora Poist.

Íocaíochtaí i ndáil le Sláinte

Sochar Tinnis

Pinsean Easláine

Liúntas Míchumais

Pinsean na nDall

Deontas um Chúram Faoisimh

Sochar Chúramóra

Liúntas Chúramóra

Sochar Díobhála agus

Liúntas Cúram Baile

Íocaíochtaí do Leanaí

Sochar Leanaí.

Liúntais Eile

Na Liúntais seo ina measc:

Liúntas Aosaigh Cháilithe

Liúntas Linbh Chleithiúnaigh agus

Liúntas Maireachtála Aonair.

Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC)

Is féidir leis an Ombudsman saincheisteanna a scrúdú i ndáil leis na nithe seo a leanas:

Íocaíochtaí ÁSPC

in-árachú fostaíochta

ranníocaíochtaí curtha chun sochair

ranníocaíochtaí féinfhostaíochta

scéim ranníocaíochtaí deonacha agus

ais-íocaíochtaí ÁSPC.

Má tá do chás i ndáil le híocaíochtaí leasa shóisialaigh faoi rialú reachtaíochta agus Árachais Shóisialta Phá-Choibhneasa (ÁSPC) ní féidir linn é a scrúdú, ach amháin sa chás go bhfuil:

cinneadh déanta ag an Roinn faoi d’iarratas nó faoi d’éileamh agus

achomharc déanta agat chuig an Oifig Achomhairc i gcoinne an chinnidh chéanna.

Scéimeanna Riaracháin agus Íocaíochtaí

Déileálann an Ombudsman le gearáin maidir le scéimeanna a riarann an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh nach bhfuil soláthar déanta dóibh faoi reachtaíocht an Leasa Shóisialaigh. Tá achoimriú déanta thíos orthu sin.

Tacaíochtaí Fostaíochta

Ina measc:

  • An Liúntas um Fhilleadh ar an Obair
  • An Liúntas Fiontraíochta um Fhilleadh ar an Obair
  • An Liúntas um Fhilleadh ar an Oideachas agus
  • Scéim Dhreasachta do Phoist Páirtaimseartha.

Sochair Breise

Ina measc:

  • Liúntas Breosla agus Liúntas Breosla gan Deatach
  • Pacáiste Sochar Teaghlaigh
  • Taisteal Saor in Aisce

Ní féidir linn do chás a scrúdú i ndáil lena bhfuil liostaithe thuas ach amháin:

má tá cinneadh déanta cheana faoi d’iarratas ag an Rionn agus

má tá iarrtha agat orthu an cinneadh sin a athbhreithniú.

Gearáin faoi chaighdeán na seirbhíse

Is féidir leat gearán a dhéanamh chuig an Ombudsman mura bhfuil tú sásta le caighdeán na seirbhíse a fuair tú ón Roinn Coimirce Sóisialaí faoi cheann ar bith díobh seo a leanas:

ró-mhoill caite ag déileáil le d’éileamh

gan freagra ar bith faighte nó moill ag freagairt comhfhreagrais uait

faisnéis mhícheart, mhíchruinn nó míthreorach

an bealach a rinne oifigigh na Roinn na fiosrúcháin a riaradh nó

an bealach a iompair oifigigh na Roinne iad féin.

Ní féidir linn do chás i ndáil le haon aicme luaite thuas a scrúdú mura bhfuil gearán déanta agat cheana trí chóras inmheánach na Roinne agus nach bhfuil réiteach aimsithe fós ar do ghearán.

An Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh

Oibríonn an Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh neamhspleách ón Roinn Coimirce Sóisialaí. Scrúdaíonn an Oifig Achomhairc gearáin ó dhaoine:

faoi chinntí maidir le híocaíochtaí atá faoi riail na reachtaíochta

a bhaineann le hÁrachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC).

Is féidir leis an Ombudsman obair an Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh a scrúdú, ag áireamh:

cinntí na nOifigeach Achomhairc

riaradh na n-achomharc

ró-mhoill ag socrú coinní i gcomhair éisteachtaí acomhairc

chaighdeán na seirbhíse.

Conas a dhéanfaidh an Ombudsman mo ghearán a láimhseáil?

Chomh luath is a dheimhneofar gur féidir linn do ghearán a scrúdú iarrfaidh muid ar an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh nó ar an Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh tuairisc a chur chugainn mar gheall air. Más gá, tig leis an Ombudsman na comhaid agus na taifid a scrúdú agus daoine bainteach leis an ngearán a cheistiú. Bíonn am de dhíth uainn chun gach eolas atá riachtanach a chruinniú.

Déanfaidh muid na saincheisteanna uile de ‘mhíríarachán’, de réir mar a sainmhíníodh an coincheap in Acht an Ombudsmain 1980, a scrúdú, mar ghníomhú a bhí, nó a d’fhéadfadh a bheith:

déanta gan údarás ceart

déanta ar bhonn éigin neamh-ábhartha

de thoradh faillí nó neamhchúraim

bunaithe ar fhaisnéis mícheart nó neamh-iomlán

idirdhealaitheach go neamhchuí

bunaithe ar chleachtas riaracháin neamh-inmhianaithe nó

ar bhealach eile contráilte le riarachán cóir agus cothrom.

Ar bhonn na gcritéar míriaracháin seo, déanfaidh muid an cinneadh:

cibé acu an raibh an gearán uait bailí nó a mhalairt agus

má tá fulaingthe agat de dheasca gníomhaíochta nó cinnidh a rinne an Roinn nó an Oifig Achomhairc.

Má fhaigheann muid go bhfuil fulaingthe agat de dheasca míriaracháin, agus mura bhfuil céim éigin tugtha ag an Roinn nó ag an Oifig Achomhairc chun é seo a chur ina cheart, is féidir linn moladh a thabhairt dóibh é sin a dhéanamh. Sa mholadh, is féidir linn iarraidh ar an Roinn:

athbhreithniú a dhéanamh ar a bhfuil déanta acu

an bhreith a rinneadar a athrú nó

sásamh iomchuí a thairiscint, mar a bheadh

míniúchán a thabhairt

leithscéal a ghabháil agus/nó

cúiteamh airgid.

An féidir leis an Ombudsman scrúdú a dhéanamh ar gach saincheist a bhaineann le Gníomhaireachtaí uile an Leasa Shóisialaigh agus a bhaineann leo?

Ní Féidir.

Gníomhaireachtaí

Ní féidir leis an Ombudsman Bord na bPinsean ná An Binse Leasa Shóisialaigh a scrúdú.

Saincheisteanna

Ní féidir leis an Ombudsman scrúdú a dhéanamh ar:

gníomhartha nó cinntí a rinneadh os cionn 12 mhí sula ndearna tú an gearán – i gcúinsí áirithe is féidir leis an Ombudsman an riail seo a chur ar leataobh

gearáin atá ina n-ábhair imeachtaí dlí os comhair na gcúirteanna nó

ceisteanna a bhaineann le pinsin príobháideacha nó gairme.

Is féidir leat gearáin i ndáil le pinsin príobháideacha nó gairme a chur faoi bhráid Ombudsman na bPinsean ag 36, Sráid an Mhóta Uachtarach, Baile Átha Cliath 2.

Mura bhfuil tú cinnte gur féidir leis an Oifig seo do ghearán a scrúdú déan teagmháil linn agus cuirfidh muid ar an eolas tú.

Cathain is ceart dom gearán a dhéanamh leis an Ombudsman?

Sula gcuirfidh tú gearán chuig an Ombudsman ba cheart duit iarracht a dhéanamh ar cheisteanna a réiteach leis an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh.

Ní foláir achomharc a bheith déanta agat chuig Oifig Achomhairc an Leasa Shóisialaigh má bhaineann do ghearán le:

íocaíochtaí atá faoi riail reachtaíochta nó

Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC).

Ní foláir athbhreithniú a bheith iarrtha agat nó an gearán déanta agat chuig an gcóras sa Roinn um ghearáin a dhéanamh má bhaineann do ghearán le:

scéimeanna riaracháin

íocaíochtaí riaracháin nó

caighdeán na seirbhíse.

Murar féidir leat do ghearán a réiteach ar an mbealach seo ansin is féidir leat iarraidh ar an Ombudsman an cheist a bhreithniú. Ná dearmad aon chomhfhreagras ag bhí agat leis an Roinn nó le hOifig Achomhairc an Leasa Shóisialaigh a chur chugainn.

Ba cheart duit an gearán chuig an Ombudsman a dhéanamh chomh luath agus is féidir laistigh de dhá mhí déag ón:

gcinneadh nó ón ngníomhú a rinne an Roinn nó

dáta an chinnidh ar an achomharc a rinne tú.

Cén fad aimsire a thógfaidh sé ar an Ombudsman chun déileáil le mo ghearán?

Athróidh an tréimhse a thógfaidh sé le cinneadh a dhéanamh ó chás amháin go dtí cás eile, ag brath ar cé chomh casta a bhíonn gach cás. Déanfaidh muid gach iarracht chun tú a choimeád ar an eolas faoi cad atá ag tarlú.

Cad a chosnóidh sé orm gearán a dhéanamh leis an Ombudsman?

Dada – níl costas ar bith ar sheirbhísí an Ombudsman.

Conas is féidir liom gearán a dhéanamh leis an Ombudsman?

Is féidir leat scríobh nó glaoch isteach go dtí:

Oifig an Ombudsman

6 Ardán Phort an Iarla,

Baile Átha Cliath 2, D02 W773

Teileafón: 01 639 5600

Ríomhphost: complaints@ombudsman.ie

Foirm Ghearáin ar Líne: www.ombudsman.ie

An bhfuil cead ag duine eile gearán a dhéanamh chuig an Ombudsman thar mo cheann?

Tá cead, ar choinníoll gur le cead uaitse agus le do thoil atá siad á dhéanamh. Freisin, is féidir leatsa gearán thar cheann duine eile más lena gcead agus lena dtoil siúd atá tusa á dhéanamh.

Sheirbhísí Inrochtana

Má tá míchumas ort agus tú i bpráinn cabhrach ó sheirbhísí an Ombudsman, ba cheart duit teagmháil linn agus socrú a dhéanamh chun labhairt leis an Oifigeach Rochtana.

Íoslódáil (pdf)