Published on 28 May 2019

Tháinig méadú 11% sa bhliain 2018 ar an líon gearán a rinne an pobal le Peter Tyndall, an tOmbudsman.

Ag labhairt dó ag foilsiú na tuarascála bliantúla uaidh don bhliain 2018, dúirt an tOmbudsman go bhfuair a Oifig breis agus 3,300 gearán faoi sheirbhísí poiblí anuraidh.

Ba le seirbhísí a sholáthair ranna rialtais a bhain an líon is mó gearán (1,065 ghearán). Gearáin faoi sheirbhísí údaráis áitiúil (879 ngearán) agus gearáin faoi sheirbhísí sláinte agus cúraim shóisialta (730 gearán) a bhí i bhformhór na ngearán eile.

Ba san earnáil sláinte agus cúraim shóisialta a bhí an méadú is mó. Fuarthas 122 ghearán níos mó sa bhliain 2018 ná sa bhliain 2017.

Imscrúdaíonn an tOmbudsman gearáin ón bpobal faoi gheall le gach ceann de na soláthraithe seirbhísí poiblí, mar aon le gearáin faoi chomhlachtaí oideachais tríú leibhéal, faoi thithe altranais príobháideacha agus faoi sheirbhísí ‘soláthair dhírigh’.

An Scéim um Cheartas Aisiríoch i leith Neachtlanna Mhaigdiléana

Labhair an tOmbudsman faoin imscrúdú a rinne sé sa bhliain 2017 ar chásanna na mban a eisiadh go mícheart ón Scéim um Cheartas Aisiríoch i leith Neachtlanna Mhaigdiléana:

“Tá áthas orm gur ghlac an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais leis na moltaí go léir a rinne mé tar éis an imscrúdaithe agus tá dea-dhul chun cinn déanta ar an obair ar iad a chur chun feidhme. Mar sin féin, tá moill fhada ar shásamh a fháil ag cur as do roinnt mhaith de na mná. Ba mhaith liom go n-íocfaí na mná incháilithe eile a luaithe is féidir agus leanfaidh mé le faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn.”

Soláthar Díreach

Sa bhliain 2018, lean baill foirne ó Oifig an Ombudsman lena gclár ‘For-rochtana’ do chónaitheoirí in ionaid chóiríochta soláthair dhírigh. Baintear úsáid as na cuairteanna chun béim a leagan ar ról an Ombudsman agus chun gearáin a réiteach. Tá an Oifig ag tabhairt tuilleadh cuairteanna sa bhliain 2019. Chuir an tOmbudsman in iúl, áfach, go bhfuil imní air faoin méid ama nach mór d’iarrthóirí tearmainn fanacht i gcóiríocht ‘soláthair dhírigh’ atá mí-oiriúnach d’fhanacht fadtéarmach.

Tá imní ar an Ombudsman freisin faoin líon iarrthóirí tearmainn atá á gcur isteach i gcóiríocht éigeandála, amhail óstáin, toisc nach bhfuil fáil ar chóiríocht soláthair dhírigh. Mar thoradh air sin, tá a lán iarrthóirí tearmainn ag streachailt le rochtain a fháil ar na seirbhísí a bhfuil siad ina dteideal.

Ró-íocaíochtaí Leasa Shóisialaigh

Sa bhliain 2018 freisin, fuair an tOmbudsman roinnt gearán ó dhaoine a ndeachaigh an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí sa tóir orthu toisc go ndearnadh ró-íocaíocht leo. Foilseoidh an tOmbudsman tuarascáil níos moille i mbliana ar na gearáin sin agus ar an dóigh ar déileáladh leo. Idir an dá linn, agus mar thoradh ar idirghabháil an Ombudsman, d’fhorbair an Roinn nósanna imeachta cuimsitheacha dá foireann chun a chinntiú go ndéileálfaí le ró-íocaíochtaí ar bhealach comhsheasmhach cothrom. Cuirfear na nósanna imeachta i bhfeidhm maidir le gach réimse sa bhliain 2019.

 

Cás-Staidéir

Déantar achoimre sa tuarascáil bhliantúil ón Ombudsman ar roinnt de na gearáin ar sheas sé leo sa bhliain 2018:

Coinníodh cistiú €25,000 d’ionad óige siar mar thoradh ar earráid sa phróiseas tairisceana (leathanach 27)

Rinne fear gearán leis an Ombudsman nuair a rinneadh cistiú chun foirgneamh in anchaoi a thiontú ina ionad oideachais óige a choinneáil siar tar éis chur i gcrích an tionscadail, cé gur ceadaíodh an cistiú roimhe sin.

Bhí an fear ina bhall de ghrúpa tuismitheoirí a fuair ceadú don tionscadal ón nGrúpa Ceantair Áitiúil, rud atá faoi chonradh ag an Roinn Forbartha Tuaithe agus Pobail chun clár deontais LEADER, ar clár Aontais Eorpaigh é, a riar. Thóg an fear iasacht phearsanta amach chun cabhrú leis an tionscadal sin, ar tionscadal é a bhí ag teastáil go géar, a chur i gcrích.

Bhí an Roinn ag coinneáil na coda deiridh den chistiú siar toisc go raibh sí míshásta leis an dóigh ar reáchtáladh an próiseas tairisceana don fhorbairt. B’amhlaidh, áfach, gur chloígh an grúpa tuismitheoirí leis an gcomhairle a fuair sé ón nGrúpa Ceantair Áitiúil i dtaca leis an bpróiseas tairisceana.

Sheas an tOmbudsman leis an ngearán toisc gur reáchtáil an grúpa tuismitheoirí an soláthar ar aon dul leis an gcomhairle a tugadh dó. D’íoc an Roinn an íocaíocht deiridh don tionscadal. B’ionann an íocaíocht agus €24,745.

Diúltaíodh cead páirceála do bhean go mícheart (leathanach 30)

Rinne bean gearán leis an Ombudsman faoi Chomhairle Cathrach Chorcaí tar éis don Chomhairle diúltú dá hiarratas ar chead páirceála. Mheas an bhean go raibh sí i dteideal cead a fháil, agus fuair roinnt cónaitheoirí eile san fhoirgneamh céanna a gcead.

Tháinig sé chun solais gur thug an Chomhairle beartas nua isteach i mí na Samhna 2016, rud a d’fhág nach mbeadh cónaitheoirí i mbloic árasán a tógadh tar éis mhí an Mhárta 2004 i dteideal cead páirceála a fháil. Mar sin féin, maidir leis na cónaitheoirí sin a rinne iarratas ar chead, agus a fuair an cead sin, roimh thabhairt isteach an bheartais, ceadaíodh dóibh a gcead a choinneáil.

Léiríodh i ndoiciméid ar chomhaid na Comhairle go ndearna an bhean iarratas ar chead páirceála den chéad uair sular tugadh an beartas isteach i mí na Samhna 2016. Ba cheart, dá bhrí sin, cead a thabhairt don bhean. Sheas an tOmbudsman leis an ngearán. Bhog an bhean chuig árasán nua idir an dá linn ach bhí fianaise aici gur thabhaigh sí táillí páirceála a bhí cothrom le €802. D’aontaigh an Chomhairle go n-íocfadh an Chomhairle na táillí a thabhaigh an bhean.

Chruthaigh earráid chló mearbhall maidir le cé acu a bhuail nó nár bhuail stróc an fear a bhí i gceist (leathanach 30)

Fágadh focal amháin as litir ó dhochtúir de thaisme, rud a d’fhág gur chreid fear go bhféadfadh gur bhuail stróc é, cé nár bhuail stróc é i ndáiríre.

Chreid an fear ar dtús gur bhuail stróc é agus, dá bharr sin, rinneadh scanadh inchinne air in Ospidéal Thamhlachta. Dúirt an t-ospidéal nach raibh aon fhianaise ann gur bhuail stróc é. D’iarr an fear tuairim eile ó Ospidéal Beaumont. Rinne an fear gearán le hOspidéal Beaumont tar éis dó deacracht a bheith aige teacht ar dhochtúirí san ospidéal a d’fhéadfadh athbhreithniú a dhéanamh ar an scanadh a rinneadh air in Ospidéal Thamhlachta.

D’inis Ospidéal Beaumont dó sa deireadh gur taispeánadh fianaise éigin sa scanadh inchinne gur bhuail stróc an fear. Ní raibh an t-ospidéal in ann a dheimhniú gur bhuail stróc é i ndáiríre, áfach. Bhí an fear trí chéile faoin toradh sin agus rinne sé gearán leis an Ombudsman. D’aimsigh an tOmbudsman go raibh earráid chló ann sa litir a seoladh chuig an bhfear agus go raibh an litir chun a rá “nár taispeánadh” fianaise sa scanadh inchinne gur bhuail stróc an fear. Ghabh an t-ospidéal a leithscéal leis an bhfear agus mhínigh sé conas a tharla an mheancóg.

Goilleadh ar fhear mar thoradh ar thorann a ghnáthaimh mháinliachta féin (leathanach 31)

Dúirt fear a chuaigh faoi scian in Ospidéal na hOllscoile, Luimneach, go raibh sé in ann torann na n-uirlisí máinliachta callánacha a úsáideadh air le linn an ghnáthaimh a chloisteáil.

Cuireadh an obráid ar an bhfear agus é faoi ainéistéiseach logánta dá dhromlach, rud a d’fhág go raibh sé ina dhúiseacht le linn na hobráide. De ghnáth, tairgeann an t-ospidéal cluasáin agus ceol d’othair i gcásanna ina bhfuil uirlisí máinliachta callánacha le húsáid orthu le linn obráide. Dúirt an fear, áfach, nár tugadh an rogha sin dó. Ní raibh aon taifead ag an ospidéal ach oiread á léiriú gur tairgeadh na cluasáin agus ceol don fhear.

Ghabh an t-ospidéal a leithscéal leis agus, ina dhiaidh sin, thug sé nósanna imeachta isteach chun a chinntiú go dtairgfí cluasáin indiúscartha do gach othar agus go dtaifeadfaí freagra an othair ar an tairiscint sin.

Ní raibh foireann leighis in ann taifid othair a rochtain thar an deireadh seachtaine (leathanach 32)

Nuair a ligeadh fear isteach in Ospidéal Uí Chonghaile, Baile Bhlainséir, dhá lá tar éis dó dul faoi ghnáthamh ospidéil, ní raibh an t-ospidéal in ann a thaifid leighis a rochtain chun cóireáil a chur air.

Ligeadh an fear isteach i rannóg éigeandála an ospidéil toisc go raibh pian chliabhraigh ag cur as dó. Mar a tharla sé, áfach, seoladh taifid den ghnáthamh leighis a rinneadh air chuig oifig leithleach san ospidéal agus bhí an oifig dúnta toisc gurbh é an deireadh seachtaine é. Bhí imní ar an bhfear nach raibh rochtain ag an ospidéal ar fhaisnéis thábhachtach a bhí ag teastáil uaidh chun cóireáil chuí a chur air.

Mar thoradh ar an ngearán a rinne sé leis an Ombudsman, thug an t-ospidéal prótacail isteach chun a chinntiú go bhféadfaí taifid leighis a aisghabháil am ar bith. Chomh maith leis sin, dhearbhaigh an t-ospidéal don fhear nach ndeachthas i bhfeidhm ar an gcóireáil a cuireadh air, cé nach raibh an fhoireann in ann a dtaifid a fheiceáil.

CRÍOCH