CAIBIDIL 7

7.1 AN tACHT FÁN SCÉIM UM THACAÍOCHT TITHE BANALTRAIS 2009 - "

 "We are making fair what has been unfair. We are making consistent what has been haphazard. We are making sure what has been in doubt. What has been unsettling will be reassuring. What has been unclear will be clear." - Mary Harney, T.D., Minister for Health and Children, Dáil Éireann, (13 November 2008)

"Proposals for the co-financing of long-stay residential care .... A Fair Deal, The Nursing Home Care Support Scheme - may result in the withdrawal of an existing entitlement to which older people have a legal right.  Although individual older people may take legal cases to challenge the legality of any of the above, this would constitute a significant financial and psychological burden for the individuals concerned.  There are no public legal mechanisms available to older people and/or their advocates, who see their legal rights being eroded, and who wish to vindicate and protect those rights". - National Council for Ageing and Older People, Annual Report 2007

"Up to now what happened was those who were very poor went into long-stay nursing homes. They went in a queue to get state facilities and they paid 80% of their pensions. And those who had very modest means ended up in a nursing home with their families paying – I know several families who re-mortgaged their houses who have come to see me as a politician, some who would be friends, where they re-mortgaged their house to pay, so Fair Deal was to end that. Nobody will lose more than 15% of their house. I think that’s a good balance between what the taxpayers will pay and what you are asked to contribute yourself." - Mary Harney, T.D., Minister for Health and Children in Irish Examiner, (12 June 2010)

"We must establish the right of older people to services and then impose a duty on service providers to meet those needs.  The idea of rights based policies seem passé.  It is as if we have done that.  However, older people and their carers do not know what they are entitled to.  They do not have the information ..."  - Age Action submission to Joint Committee on Health and Children, (3 July 2008)

"The Nursing Homes Support Scheme is a voluntary scheme of financial support for people in need of long-term residential care. Its basic premise is that each applicant's ability to meet his or her own care costs is calculated and the State then commits to meeting any outstanding balance subject to the availability of resources. Thus, in the first instance, the responsibility to meet the cost of long-term residential care rests with the individual. This principle is reflected throughout the 2009 Act ...". - Letter from Department of Health and Children to Ombudsman's Office, (8 January 2010)

"I can confirm that following a meeting in the Department ... the following position has now been adopted with regard to care groups not falling under Older Persons Services:

As and from today, no person outside the scope of Older Persons Services [those under 65 years] will be dealt with under the Nursing Homes Support Scheme. This memorandum is to inform you of the situation but further communication will issue next week when we receive the clarification in writing from the Department of Health and Children." - Internal HSE Memorandum, from the Assistant National Director for Older Persons, (16 April 2010)

"I refer to my previous memo of 16 April 2010 regarding the above matter. I can confirm that following this memo, I received further clarification from the Department of Health and the following position has now been adopted with regards to care groups not falling traditionally under Older Persons Services:

All persons ordinarily resident in the State are entitled to apply for long term residential care under the Nursing Homes Support Scheme Act, regardless of the care group. In order to avail of financial support under the Scheme, one must be placed in a designated facility, i.e. predominantly for the care of older persons. Where a person seeks to access care in a private facility that is seeking to charge an amount in excess of that as is approved by the NTPF, then no support shall be payable under this scheme. Accordingly, this will be a matter for other care groups to facilitate placement. The Department of Health will provide further clarification as to whether other care groups may enter into contract arrangements for long term care." - Internal HSE Memorandum, from the Assistant National Director for Older Persons, (27 April 2010)

"Along with improved standards, the Fair Deal Scheme has removed a large number of inequities that were present in the state system of care. However, we have expressed our concerns regarding the capping of funding for the Scheme and the possibility of waiting lists emerging as a result. Combine this with the number of supporting healthcare goods and services that are excluded from coverage by the Scheme, and there is a danger that the inherent benefits and more equitable approach of Fair Deal may be severely undermined." - Nursing Homes Ireland in a letter to the Ombudsman, (22 July 2010)

"Under the Nursing Home Support Scheme, more commonly know as the “fair deal”, St Monica’s is now required to negotiate a so-called “bed price” with the National Treatment Purchase Fund. The “fair deal” covers bed, board and basic nursing care but does not include aspects of St Monica’s service which are considered essential aspects of care, such as physiotherapy, chiropody, alternative therapies, hairdressing, social activities, outings etc. These “extras” will now have to be paid for by the residents themselves (who already contribute 80 per cent of their pension) or by their families. Inevitably, this will be a serious diminution of care.

[...] Through inspections which St Monica’s has passed with flying colours, one arm of the State, Hiqa (the Health Information and Quality Authority), rightly demands the highest standards of care and compliance, while now another arm of the State is demanding cuts that inevitably will result in a lowering of those standards." - Alan Gilsenan, "Real care does not reside in the building or its facilities, but rather in the spirit of the people within", Irish Times, (28 September 2010)

"The principle of the Rule of Law presupposes that those who are affected by a law should be able to ascertain its meaning and effect.  A system of language and law understood by only a few, where only a few have the ability to make authoritative statements about what is and is not permitted under the law, cedes power to those few." - Statutory Drafting and Interpretation: Plain Language and the Law, Law Reform Commission, 2000 [LRC 61 - 2000]

"Isn’t there something odd that the laws, by which we govern ourselves, are largely incomprehensible to us, the people, in whose name the laws are enacted? Actually it is even worse than that, for many (most?) of the laws are incomprehensible to the elected representatives who enact them and to whom we subcontract our self-government. Worse still, we have a legal priesthood who divine what it is we have meant by the Acts passed in our name, and what it is our grandfathers and grandmothers meant by the Constitution, enacted 73 years ago. And this priesthood expresses itself in language and at such length that the majority of the self-governing people could not possibly understand." - Vincent Browne, Irish Times, (26 May 2010)

Soláthraítear creatlach reachtúil lenar féidir scéim tacaíochta airgeadais do dhaoine a bhfuil cúram fadchónaithe i dteach altranais de dhíth orthu a fheidhmiú faoin Acht fán Scéim um Thacaíocht Tithe Baltranais (STTB) 2009.   Cuirtear í in ionad na scéime um fhóirdheontais tithe altranais a bhí i bhfeidhm ó 1993 i leith; murab ionann agus an scéim sin, tá sé infheidhme bíodh an t-iarratasóir i dteach altranais príobháideach nó poiblí. 

Achtaíodh an tAcht fán Scéim um Thacaíocht Tithe Baltranais (STTB) 2009 sa chomhthéacs seo a leanas:

• ní raibh roinnt mhaith daoine scothaosta a raibh cúram i dteach altranais de dhíth orthu in ann teacht ar chúram poiblí a bhí siad i dteideal a fháil;
• cuireadh iallach ar na daoine scothaosta sin glacadh le cúram costasach i dtithe altranais príobháideacha, toisc nach bhfuair siad cúram poiblí;
• cé go raibh scéim d’fhóirdheontais Stáit ann dóibh siúd a bhí ag dul chun cúram príobháideach a fháil, níor leor an scéim sin, ní raibh sí á feidhmiú ar an mbonn céanna ar fud na tíre, agus, mar thoradh air sin, bhí go leor daoine scothaosta agus a gcuid teaghlach i gcruachás agus faoi strus, ó thaobh cúrsaí airgid agus ó thaobh na síceolaíochta de;
• tá an Stát, tríd an Roinn, ag gealladh le blianta fada go n-achtófaí reachtaíocht chun na ceisteanna sin ar fad a réiteach.

Admhaíonn an Roinn gurbh amhlaidh a bhí sé. Déanta na fírinne, chuir an Roinn an tAcht fán STTB chun cinn ar an mbonn go raibh na socruithe a bhí ann cheana éagórach, is dócha gur mar gheall air sin a chinn an Roinn “Cothrom na Féinne” a thabhairt ar an reachtaíocht chun é a “mhargú”.(Nóta 1) Mar shampla, ag labhairt di sa Seanad ar an 10 Meitheamh 2009, thug an tAire Stáit ag an Roinn, Áine Brady T.D., an méid seo a leanas le fios:

"In short, the present situation is unfair and unsustainable. It is deeply unfair that people of the same means face radically different costs for nursing home care, depending on where they live or whether their nursing home is public or private. It is deeply unfair that one person and his or her family with modest means could face very high bills to pay for care, while another might pay relatively little even though he or she had substantial means and assets. It is deeply unfair and unsettling that so many people and their families had no other option but to sell the family home to pay for care."

Cuireann an Roinn, a áitíonn nach raibh aon cheart ann cheana féin cúram tí altranais a bheith curtha ar fáil, in iúl gur forbairt dhearfach atá sa STTB; níl na daoine ar dóigh leo go raibh ceart ann cheana féin cúram tí altranais a bheith curtha ar fáil, agus a bhfeictear dóibh gur chealaigh an SSTB an teidlíocht sin chomh tógtha léi.

Ní ghlacann an tOmbudsman aon seasamh chuici féin faoi fhiúntais cheachtar de na roghanna leathana beartais. Is é an t-ábhar is cúram di ná gur chóir do Ghníomhaireachtaí Stáit an dlí a chur i bhfeidhm, cibé nithe a fhoráiltear leis.  Tá an-imní uirthi freisin gur chóir don dlí a bheith soiléir gan débhrí agus nár chóir go mbeadh aon amhras ar an bpobal, go háirithe i réimse íogair amhail cúram do dhaoine scothaosta, faoi oibleagáidí an Stáit agus theidlíochtaí an duine aonair.

Is é an cheist a chuirtear sa chaibidil seo ná cibé an réitítear na ceisteanna atá i gcroílár na tuarascála imscrúdaithe seo le hachtú an Achta fán STTB. Chun an cheist sin a fhreagairt, caithfear a fháil amach cad iad na nithe a bhforáiltear dóibh san Acht fán STTB.  Is cosúil gurb é seasamh na Roinne ná go ndéileáiltear go cuimsitheach san Acht le ceist ar leith an chúraim fhadchónaithe i dtithe altranais do dhaoine scothaosta ach nach ndéileáiltear go cuimsitheach le ceist níos leithne na hincháilitheachta do sheirbhísí sláinte i gcoitinne. (Nóta 2)

Nótaí

(Nóta 1) Chun críocha na tuarascála seo, is é an teideal dlíthiúil, An Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais (STTB), an téarma molta.

(Nóta 2)"Great legal clarity must be brought to the whole issue of eligibility and entitlement, and the intention is to publish legislation and enact it as soon as we can. It will be a complex and comprehensive piece of legislation."  - Mary Harney T.D., an tAire Sláinte agus Leanaí, Díospóireacht faoi Chéim an Choiste den Bhille fán STTB, (12 Márta 2009)

7.2 AN tACHT FÁN SCÉIM UM THACAÍOCHT TITHE BANALTRAIS 2009 - " - STTB: DE RÉIR NA ROINNE...

Tá an cuntas seo a leanas ar an Acht fán STTB bunaithe den chuid is mó ar litir mhionsonraithe chuig Oifig an Ombudsman ón Roinn dar dáta an 8 Eanáir 2010: (Nóta 3)

1. Cruthaítear catagóir dhlí nua le haghaidh seirbhísí ar a dtugtar “seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh“ (SCCF) leis an Acht fán STTB.
2. San Acht fán STTB sainmhínítear SCCF mar nath a chiallaíonn “seirbhísí cothabhála, sláinte nó cúraim phearsanta, nó aon teaglaim den chéanna” ; de réir na Roinne "the definition seeks to capture what is commonly understood as long-term nursing home care ...".
3. Is é cuspóir an Achta fán STTB (de réir na Roinne) ná idirdhealú soiléir a dhéanamh idir SCCF agus “ the broad range of services which may come within the term 'in-patient services'; SCCF "is now a stand-alone concept rather than a sub-set of in-patient services".
4. Níl aon cheart dlíthiúil ag daoine SCCF a bheith curtha ar fáil dóibh toisc nach bhfuil aon oibleagáid ar an Stát seirbhís den sórt sin a sholáthar; ach déanfaidh an Stát ranníocaíocht, faoi réir acmhainní a bheith ar fáil agus faoi réir coinníollacha eile, i leith chostas na seirbhíse.   Go mór mór, cuireann an Roinn i bhfios gurb é an duine aonair atá freagrach as cúram tí altranais a sholáthar: "In summary, then, each individual is liable to meet the full costs of their long-term residential care, although they can apply to the HSE for financial support ... in accordance with the terms of the Nursing Homes Support Scheme."
5. Is í FSS riarthóir an STTB agus is soláthraí SCCF freisin í. Ó thaobh an duine aonair, is mar a chéile a bheidh na socruithe airgeadais bíodh sé nó sí i dteach altranais príobháideach nó poiblí.

Cuireann an Roinn in iúl go soiléir gur múnla soláthair nua atá sa STTB. Thacaigh an Roinn agus Airí i ndiaidh a chéile, le blianta fada, le múnla a bhí bunaithe ar chúram fadtéarmach a sholáthar ag an Stát ar an gcoinníoll (nach bhfuil léirithe sa dlí i gcás sealbhóirí cárta leighis) go bhfuil sé réasúnta agus cothrom go ndéanfadh daoine ranníocaíocht airgeadais i leith na gcostas. Is éard a bhí ann i bhfírinne ná múnla inar ghlac an Stát freagracht orthu féin ach d’iarr siad ar an teaghlach nó ar an duine aonair ranníocaíocht a dhéanamh. Ní hionann é sin agus múnla na Scéime um Thacaíocht Tithe Banaltrais (STTB).  Anois, tá an múnla bunaithe ar an bprionsabal gurb é an t-othar agus an teaghlach atá freagrach go príomha as cúram fadtéarmach a sholáthar; féadfaidh an Stát cabhrú leis an othar/teaghlach ó thaobh cúrsaí airgid de ach tá sé sin faoi réir acmhainní a bheith ar fáil agus tástáil acmhainne a bheith déanta ag an duine. Níl tacaíocht faoin STTB deimhnithe agus níl an Scéim bunaithe ar éileamh.  Sa chás gur mó an t-éileamh ná na hacmhainní atá ar fáil d’fhéadfaí an t-iarratasóir a chur ar liosta feithimh go dtí go mbeidh acmhainní ar fáil.  (Nóta 4) Níl aon teidlíocht dhlíthiúil ann chun tacaíocht airgeadais a fhail.

Daoine a bhaineann leas as cúram príobháideach, mura bhfuil cúram poiblí ar fáil dóibh, beidh uasteorainn anois leis an méid a chaithfidh siad a íoc as cúram príobháideach; léirítear an uasteorainn sin mar chéatadán d’acmhainní (80% d’ioncam inmheasúnaithe agus 5% de luach na sócmhainní). Beidh daoine a n-éiríonn leo cúram a fháil i dteach altranais poiblí amach anseo, níos measa as ná mar a bhí daoine sna cúinsí céanna roimhe seo.  Is é an fáth atá leis sin ná faoi na socruithe roimhe seo, ba é an táille uasta a d’fhéadfaí a ghearradh i leith cúraim fhadchónaithe phoiblí ná  €153.25 in aghaidh na seachtaine. Faoin STTB, léireofar an táille sin mar chéatadán d’acmhainní an duine agus sócmhainní san áireamh.  Tá sé ar cheann de phríomhghnéithe an STTB go ngearrfar an costas céanna ar an duine bíodh an cúram á sholáthar ag an earnáil phríobháideach nó ag an earnáil phoiblí. Ach, níl sé deimhnithe go mbeidh cistí STTB ar fáil agus (de réir mar a thuigeann an Roinn é) níl aon oibleagáid a thuilleadh ar FSS seirbhísí tí altranais a sholáthar.  (Nóta 5)

Go deimhin féin, má tá an ceart ag an Roinn ó thaobh a hanailíse ar an reachtaíocht, d’fhéadfadh FSS a roghnú gan seirbhísí tí altranais a sholáthar in aon chor agus an réimse seirbhíse sin a fhágáil faoi na soláthraithe príobháideacha agus deonacha. Is féidir a mhaíomh nach bhfuil sé ar intinn ag an Stát in aon chor tarraingt siar ó bheith rannpháirteach go díreach i gcúram cónaithe do dhaoine scothaosta agus nach bhfuil sé beartaithe aige gan a bheith rannpháirteach ach i gcúrsaí rialála [réimse atá faoi chúram an Údaráis um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte faoi láthair] agus i bhfóirdheontais airgid a sholáthar do chónaitheoirí i dtithe altranais.

Tá an méid sin thuas bunaithe ar an tuiscint, ó thaobh na Roinne, (a) nach bhfuil sé de cheart ag daoine, faoi alt 52 den Acht Sláinte 1970, cúram fadchónaithe i dteach altranais a bheith curtha ar fáil dóibh ag FSS agus (b) nach bhfuil aon oibleagáid ar FSS cúram tí altranais a sholáthar d’aon duine ar leith ná cúram tí altranais a sholáthar in aon chor.

Nótaí

(Nóta 3) In ainneoin sheasamh na Roinne nach bhfuil dlínse ag an Ombudsman an t-imscrúdú seo a dhéanamh, thug an Roinn freagra ar fhiosrúcháin ar leith a bhaineann leis an STTB don tuarascáil seo.

(Nóta 4) Tá baol áirithe ann nach mbeidh maoiniú leordhóthanach STTB ar fáil le linn 2010: "There is an emerging trend in May 2010 of a significant increase in payments to private nursing homes, which if continued, could result in expenditure which is higher than originally projected. The application process for Fair Deal is being closely monitored to determine the possible trend for the remainder of 2010. We will advise the Board should the limit of funding for the scheme be reached."

Tuarascáil Feidhmíochta FSS, Bealtaine 2010 (Eisithe 8 Iúil 2010)

Ach, ina Tuarascáil Feidhmíochta do mhí Iúil (a eisíodh an 9 Meán Fómhair 2010) sonraíonn FSS an méid seo a leanas  "it is envisaged that there is sufficient funding available to meet the scheme's requirement in the current year ...".

(Nóta 5) Sa chás go mbeadh cistí STTB ídithe in aon bliain ar leith, tá ceist ann maidir le cibé an mbeidh an tionchar céanna aige sin ar thithe altranais príobháideacha agus poiblí. Sa chás go bhfuil an maoiniú bliantúil ar fad geallta, ní dheonófar fóirdheontais nua d’othair i dtithe altranais príobháideacha; ach níl sé soiléir an mbeadh an tionchar céanna aige sin ar othair nua, a roghnaíonn tithe altranais poiblí.

7.3 AN tACHT FÁN SCÉIM UM THACAÍOCHT TITHE BANALTRAIS 2009" - STTB: CEISTEANNA A ARDAÍODH LEIS AN OMBUDSMAN ...

Agus an tuarascáil seo á scríobh, tá an STTB i bhfeidhm le níos lú ná bliain anuas.  Is léir go bhfuil an tréimhse sin róghearr chun measúnú mionsonraithe ar chur i bhfeidhm na scéime a bhunú uirthi.  Tá sé soiléir go bhfuil an STTB i bhfad níos fearr ná na socruithe fánacha agus éagothromasacha a bhí le sonrú le cuid mhaith blianta ó thaobh rannpháirtíocht an Stáit i gcúram fadchónaithe do dhaoine scothaosta.  Ag an am céanna, tá roinnt gearán faighte ag Oifig an Ombudsman, agus cuireadh ar an eolas í faoi shaincheisteanna áirithe, ina dtarraingítear anuas roinnt ceisteanna a chothaíonn míshuaimhneas faoi fheidhmiú agus stiúradh na Scéime amach anseo. Tá roinnt de na ceisteanna sin leagtha amach thíos.

“Othair Ainsealacha Óga”

Tá sé fós saghas doiléir cén cineál othair a bhfuil sé i gceist a riachtanais a shásamh faoin Scéim.  Bhíothas den tuairim laistigh de FSS, ar feadh tréimhse ar a laghad, nár bhain an STTB ach leo siúd a bhí os cionn 65 bliain d’aois agus nach raibh sí ar fáil dóibh siúd a bhí faoi bhun 65 bliain d’aois agus a raibh cúram cónaithe fadtéarmach de dhíth orthu.

Tá formhór na ndaoine a bhfuil cúram fadchónaithe i dteach altranais de dhíth orthu sa chatagóir aoise níos sine agus is iondúil go mbíonn siad os cionn 65 bliain d’aois. Tá grúpa níos lú, ina bhfuil daoine faoi bhun 65 bliain d’aois ar a dtugtar “othair ainsealacha óga” uaireanta, a bhfuil cúram fadchónaithe i dteach altranais de dhíth orthu freisin. Is minic a bhíonn fadhbanna ann áiteanna fadchónaithe a fháil don ghrúpa níos óige, go mór mór toisc gurb iondúil go mbíonn seirbhísí cónaithe fadtéarmacha faoi chúram Sheirbhísí do Dhaoine Scothaosta FSS (ach níl sé sin eisiatach).  Ach, is mórán mar a chéile atá teidlíocht dhlíthiúil na ndaoine óga sin chun cúram cónaithe a fháil, bíodh sí bunaithe ar an Acht fán STTB nó ar alt 52 den Acht Sláinte 1970.

I gcaitheamh na mblianta tá gearáin faighte ag an Ombudsman ó am go chéile ó “othair ainsealacha óga” den sórt sin, nó thar a gceann, ar mhainnigh FSS nó an bord sláinte soláthar oiriúnach a dhéanamh dóibh.  Is féidir achoimre a thabhairt ar ghearán amháin a rinne iníon an othair in 2008, mar seo a leanas:

Bhí cúram fadchónaithe de dhíth ar mháthair an ghearánaigh, an tUasal J., mar gheall ar riocht sláinte (siad inchinne).  Ach, toisc go raibh sí réasúnta óg (57 bliain d’aois) ní raibh aon áit fhadchónaithe fheiliúnach ag an mbord sláinte di agus dhiúltaigh sé í a chur ar liosta feithimh le haghaidh leapacha fadtéarmacha a raibh maoiniú poiblí le fáil ina leith toisc gur coinníodh na leapacha sin dóibh siúd a bhí os cionn 65 bliain d’aois. De réir an bhoird sláinte, bhí an tUasal J. i gcatagóir na “n-othar ainsealach óg” agus dá bhrí sin ní raibh sí cáilithe chun a bheith ina hothar in ospidéal fadchónaithe.  

Mar thoradh air sin, agus toisc nach raibh aon áit fhadchónaithe a raibh maoiniú poiblí le fáil ina leith aici, bhí ar an Uasal J. dul isteach i dteach altranais príobháideach.   Cé go bhfuair sí fóirdheontas ar an ráta iomlán faoin Scéim Fóirdheontais Tithe Altranais i ndeireadh na dála in éineacht le suim bhreise (a íocadh as buiséad na Seirbhísí do Dhaoine faoi Mhíchumas de réir FSS) chun cabhrú leis an easnamh i dtáillí an tí altranais a íoc, deir a hiníon gur caitheadh a coigilteas ar fad mar sin féin ar chostais an tí altranais. Fuair an tUasal J. bás i dteach altranais príobháideach i mBealtaine 2005.  Ar an iomlán, chaith sí trí bliana faoi chúram i dteach altranais príobháideach toisc gur mhainnigh a bord sláinte na seirbhísí d’othair chónaithe a bhí sí i dteideal a fháil a chur ar fáil di.

Bhí iníon an Uasail J. den tuairim nach raibh sé ceart ná cóir go raibh ar a máthair glacadh le cúram i dteach altranais príobháideach agus gur chóir cúram a bheith curtha ar fáil di ag an mbord sláinte. Rinne a hiníon éileamh faoin Scéim Aisíoca Sláinte ar aisíoc na dtáillí a d’íoc a máthair roimh mhí na Nollag 2004 (an dáta a cuireadh deireadh le táillí i leith seirbhísí d’othair chónaithe).  Ach, diúltaíodh é sin ar an mbonn gur chónaitheoir príobháideach i dteach altranais príobháideach a bhí inti.  Dícheadaíodh an t-achomharc a rinne sí ina dhiaidh sin chomh maith.

Nóta Tráchta an Ombudsman

Go bunúsach, caitheadh leis an Uasal J. amhail is dá mba rud é nach raibh sí i dteideal cúram oiriúnach a fháil dá riocht sláinte agus ba é an rud ab fhearr a d’fhéadfadh sí a bheith ag súil leis ná leas a bhaint as an scéim fóirdheontais tithe altranais, a chuir fóirdheontas ar fáil, ag an am, dóibh siúd a roghnaigh cúram a fháil i dteach altranais príobháideach.  Déanta na fírinne, bhí seirbhísí d’othair chónaithe ag teastáil ón Uasal J agus bhí sí i dteideal na seirbhísí sin a bheith curtha ar fáil di ag a bord sláinte; ní de rogha a ghlac sí le cúram i dteach altranais príobháideach ach ghlac sí leis toisc gur mhainnigh an bord sláinte soláthar a dhéanamh di.   Dá mbeadh an STTB i bhfeidhm, b’fhéidir go mbeadh coinníollacha níos fearr faighte ag an Uasal J. toisc go mbeadh ranníocaíocht níos lú le déanamh aici i leith na gcostas tí altranais. B’fhéidir go mbeadh amhras ann, áfach, maidir le cibé an mbeadh a riachtanais chúraim ar fad clúdaithe faoi na socruithe costais comhaontaithe a bhaineann le tithe altranais a ghlacann páirt sa STTB - déantar tuilleadh plé air sin thíos. 

Dealraíonn sé nár cuireadh san áireamh go mbeidh cúram cónaithe fadtéarmach ag teastáil ó roinnt daoine atá faoi bhun 65 bliain d’aois freisin, b’fhéidir toisc gurb iad na Seirbhísí do Dhaoine Scothaosta de chuid na Roinne a d’fhorbair an STTB. Fuair an tOmbudsman amach gur chinn FSS, ag gníomhú dóibh i gcomhairle leis an Roinn de réir dealraimh, ag pointe amháin gan buntáistí an STTB a chur ar fáil ach don aoisghrúpa a raibh a Seirbhísí do Dhaoine Scothaosta ag freastal orthu, agus gach duine faoi bhun 65 bliain d’aois a fhágáil amach as an Scéim, dá réir. Cuireadh an cinneadh sin in iúl i meabhrán inmheánach de chuid FSS ar an 16 Aibreán 2010 - féach thall. De réir cosúlachta, ní raibh aon bhunús dlíthiúil léirithe ag FSS lena rogha gan buntáistí na Scéime a chur ar fáil do dhaoine faoi bhun 65 bliain d’aois.  Go deimhin féin, ba léir ón ábhar eolais faoin Scéim a chuir an Roinn féin ar fáil roimh ré nach do dhaoine os cionn 65 bliain d’aois amháin í. (Nóta 6) Ar aon nós, caithfidh go bhfuil ceist ann maidir le cibé an ionann daoine a eisiamh ar an dóigh sin agus leithcheal, ar bhonn aoise, de chineál nach mbeadh ceadaithe faoin Acht um Stádas Comhionann 2000.

Go gairid i ndiaidh mheabhrán an 16 Aibreáin, d’eisigh FSS meabhrán níos caolchúisí - féach thall - inar dúradh go bunúsach, go bhfuil an STTB ar fáil do dhaoine idir shean agus óg, ach gur dócha go mbeadh riachtanais ag daoine óga a dteastaíonn cúram fadchónaithe uathu nach féidir a shásamh faoi na pacáistí cúraim a comhaontaíodh leis na tithe altranais príobháideacha atá ag glacadh páirte sa Scéim. Is cosúil don Ombudsman, áfach, nach n-eascraíonn an deacracht sin as an reachtaíocht féin; ina ionad sin, mar a phléitear go measartha mion thíos, dealraíonn sé go n-eascraíonn sé as an gcúinse nach gclúdaíonn na pacáistí cúraim a comhaontaíodh leis na tithe altranais príobháideacha ach leibhéal bunúsach cúraim agus sin amháin. 

Tá daoine laistigh den Roinn agus de FSS den tuairim gur dócha gur daoine a bhfuil riachtanais mheabhairshláinte nó mhíchumais acu iad daoine faoi bhun 65 bliain d’aois a dteastaíonn cúram fadchónaithe uathu agus nach bhfuil sé i gceist go bhfreastalófaí ar riachtanais den sórt sin faoin Acht fán STTB.  (Nóta 7) I litir chuig FSS, dar dáta an 21 Aibreán 2010, (Nóta 8) cuireann an Roinn an méid seo a leanas in iúl: "[the Act] only covers 'long-term residential care' which includes nursing and personal care, basic aids and appliances, bed and board and laundry facilities"; deirtear sa litir freisin, nó ar a laghad tugtar le tuiscint go láidir inti, nach ndéantar foráil leis an Acht fán STTB chun “teiripí, cláir iompraíochta ná gléasanna cumarsáide” a sholáthar. Déantar tuilleadh plé thíos ar cheist na srianta ar leibhéal na seirbhíse a bhfuil sé beartaithe a bheith cuimsithe faoin Acht fán STTB.

I Lúnasa 2010, áfach, nuair a bhí an tuarascáil seo á tabhairt chun críche, fuair an tOmbudsman gearán a chuireann, de réir cosúlachta, leis an mearbhall atá ann faoin raon feidhme atá ceaptha a bheith ag an Acht fán STTB.   Baineann an gearán le fear óg sna fichidí luatha a bhfuil gortú inchinne faighte aige (cóma fadtéarmach) agus a bhfuil riachtanais chúraim shuntasacha aige a ndearnadh measúnú orthu. Tá cúram á thabhairt dó in ospidéal géarmhíochaine le beagnach dhá bhliain. Admhaíonn an t-ospidéal nach bhfuil sé in ann freastal go sásúil ar a riachtanais chúraim agus is cosúil nach bhfuil áit oiriúnach ar fáil i saoráid FSS ná i saoráid phoiblí eile. Tá áit ar fáil dó i dteach altranais príobháideach a sholáthraíonn sainchúram d’othair a bhfuil gortú inchinne faighte acu.  Ach, tá costais mhóra i gceist leis an áit seo a chur ar fáil.  D’ainneoin nach bhfuil an leibhéal cúraim a theastaíonn ón bhfear óg sin laistigh den raon cúraim a chlúdaítear faoin STTB, thairg FSS tacaíocht i leith chostais an tí altranais phríobháidigh faoin STTB mar sin féin. Ní leor an tacaíocht a tairgeadh faoin STTB chun na costais lena mbaineann a chlúdach.  Is cosúil go ndearnadh na ríomhaireachtaí faoi threoir gnáthphacáiste cúraim (a idirbheartaíodh, is dócha, leis an gCiste Náisiúnta um Cheannach Cóireála (CNCC)) seachas faoi threoir na riachtanas cúraim a bhí ag an bhfear óg.  Agus an tuarascáil seo á scríobh, tá an gearán sin fós á scrúdú ag an Ombudsman. Tá sé spéisiúil, sa chomhthéacs reatha, go ndearna FSS iarracht a hoibleagáidí a chomhlíonadh trí thacaíocht a thairiscint faoin Acht fán STTB.

Cuireadh an tOmbudsman ar an eolas faoi cheist bhreise a thagann chun cinn nuair a bhaineann duine óg leas as an Scéim. D’áitigh duine a rinne gearán le déanaí nach ndéantar riachtanais na dteaghlach atá fós i bhfeighil tí (lena n-áirítear morgáiste a íoc) agus ag an am céanna a chaithfidh ranníocaíocht shuntasach a dhéanamh i leith costais tí altranais i gcomhair duine den teaghlach a chur san áireamh i measúnacht airgeadais an SSTB, mar a fheidhmítear faoi láthair í. Deir an gearánach sin gur ceapadh an STTB ar mhaithe le daoine scothaosta nach mbeadh costais mhorgáiste agus costais teaghlaigh leanúnacha eile le híoc acu agus, go bhfuil sí éagórach ar theaghlaigh ar nós a teaghlaigh féin, mar a fheidhmítear faoi láthair í. Tá cuntas an ghearánaigh féin leagtha amach thíos.

Tá tinneas fadtéarmach ar chéile an ghearánaigh le blianta fada agus bhí air éirí as a phost in 2003. Tugadh cúram dó sa bhaile go dtí Meán Fómhair 2009 nuair a tháinig meath air arís. Tar éis dó ceithre mhí a chaitheamh san ospidéal, aistríodh go teach altranais príobháideach é faoi fhorálacha na Scéime um Thacaíocht Tithe Banaltrais. Is dóigh leis an ngearánach gur cuireadh isteach sa STTB faoi dheifir iad gan dóthain eolais a bheith acu; is dóigh léi freisin nach bhfuil an scéim oiriúnach do dhaoine cosúil léi agus lena fear céile a bhfuil morgáiste le híoc acu agus a chaithfidh íoc as gnáthchostais teaghlaigh freisin. Tar éis an ranníocaíocht STTB a fháil caithfidh sí féin agus a fear céile breis agus €400 in aghaidh na seachtaine a íoc as a chúram tí altranais.  Tógadh na sleachta thíos as ráiteas a chuir sí ar fáil don Ombudsman i Lúnasa 2010.

"In September 2009 P. suffered a further decline resulting in loss of speech and the power of his only functioning arm and hand. This was a devastating loss as any independence he had was now gone. Huge anxiety and stress followed from then in every aspect of P.'s life and that of his family. He was taken by ambulance to A&E and was admitted some time later that night. His deteriorating condition caused a lot of concern on several occasions over the next few months. It became obvious that P. would need extended care into the future which was a lot for us as a family to accept as P. is in his early sixties. At that time another family member was also very ill and sadly died. This was an immensely stressful time in our lives. Christmas was approaching and with the weather so bad it was extremely difficult to travel between two hospitals and also travel to work.

P. remained in hospital until early 2010. In October 2009 we were told by the hospital that we would have to apply for the Fair Deal Scheme as it was the way forward in Nursing Home Care. When we asked about the Scheme and an explanation of  it, we were told that it was a new scheme and it would take time to understand,. So I was expected to apply for a scheme that neither I could understand nor they could explain to me. I was given a booklet that I was told would explain all! On reading the booklet we had lots of questions. The HSE were on a "go slow" at the time and several phone calls and many hours of tearful, anxious and frustrating sleepless nights were spent trying to come to terms with Fair Deal. This scheme was sold to the media and clients as being stress free and taking pressure off families and a good deal for one entering nursing home care. But in our experience this certainly has not been the case.

The hospital continued to put pressure on us as they, we were told, had 32 patients awaiting beds in A&E and needed to move P. on from the unit he was in to long term care. This was a very upsetting time, we were also phoned at home regarding this. With P.'s complex health issues, the family bereavement, the extreme weather conditions, the loss of my husband of over 30 years and now the worry of the cost of the Fair Deal Scheme, I was in turmoil. My doctor can verify this.

P. is fully aware of everything that is going on, he is anxious about his future and is concerned about the stress that this is causing. He was asked while in hospital if the form had been returned to Fair Deal and I feel that pressure was put on him which was totally unfair as it was out of his control. When the forms were finally sent in, it was another anxious time waiting for the reply. We worried about the cost as the allowances were very little to cope with running a house and paying bills.When we received the cost it was a big shock. I then received a call from the HSE pressurising me to sign up to the ancillary grant which I had applied for under the Fair Deal. I was given no choice at the time and did not understand what I was signing up to when I rushed into it. People we sought clarity from at that time didn't seem to understand the scheme themselves. I signed up for Fair Deal as I was advised that we would have to pay the full cost of P.'s interim hospital stay.

I received a phone call from the hospital stating that a bed had been secured in a nursing home for P.  as they were moving patients on to relieve the A&E Department. We only got two hours notice of this. This was a very emotional time for P. as he was now going to a nursing home instead of coming home. He was very upset and was transferred in our absence. As customers we had to buy into nursing home care without understanding the full cost of payment into the future. P. was admitted into the nursing home without knowing the details of the costs involved. That is unfair to any client.

This is not a fair deal for people of our age group, i.e. under 65. It is definitely not a "one size fits all". We never refused to pay a fair cost. We are compliant tax payers all of our working lives and P. still pays tax on his pension. We seem to be one of the first of our age group to have signed up to Fair Deal as quite clearly the scheme is in its infant period. The whole experience has proved to be incredibly stressful for all of our family. It is also true to say that Fair Deal is a huge intrusion on a family's privacy, for e.g. see complete application form."

Cé gur ardaigh an gearánach sin roinnt ceisteanna maidir le feidhmiú an STTB, ní thagann sé faoi raon feidhme na tuarascála reatha seo iad a bhreithniú go mionsonrach. Maidir leis an argóint ar leith go bhfuil an chaoi ina bhfeidhmítear an mheasúnacht airgeadais éagórach sna cúinsí faoina bhfuil teaghlaigh ar nós a teaghlaigh féin, is fiú a thabhairt le fios gur féidir leis an Aire, faoin Acht fán STTB (Nóta 9), an raon “asbhaintí inlamhála” atá infheidhme maidir le measúnú airgeadais ar iarratasóirí STTB a leathnú trí bhíthin rialacháin. Féadfaidh an tAire mar shampla, a leagan síos go nglacfaí le haisíocaíochtaí morgáiste ar an teach teaghlaigh mar “asbhaint inlamhála” díreach mar a cheadaítear íocaíochtaí cíosa i leith phríomhtheach cónaithe an duine sa mheasúnacht faoi láthair.

Raon na Seirbhísí faoin STTB

Ábhar imní eile atá ann ná go bhfuil raon na seirbhísí a chlúdaítear faoin STTB measartha cúng agus go bhfágtar go leor gnéithe ar lár ar seirbhísí iad, de réir cosúlachta, a mbeifí ag súil go mbeidís mar chuid de chúram fadtéarmach i dtithe altranais. Níl daoine i dteideal tacaíocht Stáit a fháil faoin STTB mura bhfuil an t-iarratasóir ina c(h)ónaí i dteach altranais ceadaithe. Is éard atá i dtithe altranais ceadaithe, i gcás tithe altranais príobháideacha, ná tithe altranais a bhfuil comhaontú déanta acu maidir leis na huasmhéideanna is féidir a ghearradh i leith seirbhísí cúraim áirithe a sholáthar. Ainmníodh an Ciste Náisiúnta um Cheannach Cóireála (CNCC) ar mhaithe le comhaontuithe den chineál sin a dhéanamh le tithe altranais príobháideacha agus tá comhaontuithe tugtha i gcrích aige maidir leis an uasmhéid is féidir a ghearradh i leith seirbhísí cúraim a sholáthar. Is iad na seirbhísí atá cuimsithe sna comhaontuithe sin, mar a ndéanann an Roinn cur síos orthu, ná " nursing and personal care, basic aids and appliances, bed and board, and laundry services.  Incontinence wear is also provided to all nursing home residents by the HSE separately to the scheme and free of charge.".  Ach tá roinnt gnéithe bunúsacha cúraim amhail gach teiripe, cosliacht, agus cláir shóisialta eisithe go sonrach faoin gcomhaontú CNCC leis na tithe altranais. (Nóta 10)

Tá roinnt gearán faighte ag an Ombudsman a bhaineann leis na srianta sin ar an méid a chlúdaítear faoin STTB agus tá a fhios aige, go bhfuil daoine i gcoitinne míshásta leis an gcaoi ina bhfuil rudaí sa réimse seo.

Mar shampla, fuair an tOmbudsman gearán ó theach altranais príobháideach i gCo. Chill Mhantáin thar ceann duine dá n-othair.  Príomhchúis an ghearáin ná nach raibh fisiteiripe ar fáil don othar. Mar a mhínigh an teach altranais, eisíodh soláthar seirbhísí fisiteiripe go sonrach ón bpacáiste cúraim a comhaontaíodh leis an CNCC; mar sin, ní raibh an tseirbhís sin ar fáil ón teach altranais féin. D’fhág an méid sin nach bhfaigheadh an t-othar fisiteiripe ach amháin dá n-íocfaí aisti go príobháideach, agus lasmuigh de phacáiste cúraim an tí altranais, nó dá gcuirfeadh FSS í ar fáil. D’iarr dochtúir ginearálta an othair ar FSS an tseirbhís a sholáthar ach fuair sé/sí freagra, dar dáta an 4 Márta 2010, ó Sheirbhís Fisiteiripe FSS i gCill Mhantáin inar dúradh go raibh sí "currently not in a position to continue providing Domiciliary visits to Nursing Homes. This is due to current capacity in the service. Priority is being given to vulnerable clients living in a community setting."

Agus gearán á dhéanamh acu leis an Ombudsman, thug an teach altranais an méid seo a leanas le fios "the [NHSS] does not pay for physiotherapy. All nursing home residents are refused physiotherapy and occupational therapy assessments regardless of whether their maintenance is paid for by HSE or private means". Ar an 30 Iúil 2010, tar éis don Ombudsman fiosrúcháin a dhéanamh faoin gcás áirithe sin, dúirt FSS leis an Ombudsman go raibh socruithe á ndéanamh aici chun cuairt a thabhairt ar an othar áirithe sin sa teach altranais chun a riachtanais fisiteiripe a mheasúnú.

D’ardaigh beirt aighní a scríobh chuig an Ombudsman thar ceann cónaitheoirí i dteach altranais príobháideach i gCo. na Gaillimhe ceist eile den chineál sin freisin.   Ba é an gearán a rinne siad ná nárbh fhéidir le cónaitheoirí sa teach altranais príobháideach sin seirbhísí fisiteiripe agus seirbhísí eile a fháil faoin STTB agus, nuair a d’iarr siad ar FSS iad a chur ar fáil dóibh, diúltaíodh an tseirbhís, cé gur mhaígh siad go raibh seirbhísí den chineál sin á gcur ar fáil ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte do chónaitheoirí i dtithe altranais poiblí. Scríobh na haighní an méid seo a leanas i Márta 2010:

"We represent the Residents Committee of a private nursing home, with a majority of our residents being medical card holders, where services such as Physiotherapy, Chiropody, Speech and Language, Optical and Dentistry are not being provided by Community Care Services, HSE. It has come to our attention, that residents in public nursing homes are being covered for such services as mentioned above.

This is a very cold and callous approach to the administration of a scheme, essentially for the Elderly, the sickest and the least well off, who are sometimes unable to speak for themselves ... [this] smacks of discrimination against the Elderly in our private nursing homes.

Would you please clarify the current position with regards to providing these therapies to residents in private nursing homes, who are medical card holders, as we feel that these therapies are crucial at this stage of the residents' lives, and being medical card holders should be entitled to the same privileges as residents in public nursing homes."(Nóta 11)

Is cosúil go bhfuil an Roinn den tuairim nach ndéanann sé dochar do na hothair lena mbaineann teiripí agus míreanna seirbhíse eile a bheith eisiata ó phacáistí cúraim an STTB, mar a chomhaontaigh an Ciste Náisiúnta um Cheannach Cóireála (CNCC) iad. Mhínigh sí an méid sin mar seo a leanas (Nóta 12):

"A person’s eligibility for other schemes, such as the Medical Card Scheme or the Drugs Payment Scheme, is unaffected by the Nursing Homes Support Scheme.  In other words, a person can continue to receive goods and services in accordance with the terms of these other schemes regardless of whether they are in a nursing home or elsewhere.  A person can also receive therapy services provided by or on behalf of the HSE separately to the scheme and regardless of whether they are in a public or private nursing home."

Ní ráiteas eisceachtúil a bheadh ann dá mba rud é, mar shampla, go raibh seirbhísí teiripe ar fáil lasmuigh den Scéim cheana féin. Go deimhin féin, is cosúil go bhfuil na teiripí do dhaoine scothaosta, bídís le haghaidh daoine atá ina gcónaí sa bhaile nó daoine faoi chúram cónaithe, á gcur ar fáil ag FSS ar bhonn fánach agus neamhréireach.  Is cosúil gurb amhlaidh nach bhfuil ach acmhainn theoranta ag FSS seirbhísí amhail fisiteiripe, teiripe shaothair agus cosliacht a chur ar fáil agus d’éiligh roinnt daoine (féach thuas) go ndéileáiltear le cónaitheoirí i dtithe altranais príobháideacha (tairbhithe an STTB) uaireanta mar dhaoine nach bhfuil i dteideal seirbhísí den chineál sin a fháil - cé gur dócha go mbeidís in ann leas a bhaint astu dá mbeidís fós ina gcónaí ina dtithe féin nó i dteach altranais poiblí.

Is cosúil go n-admhaíonn an Roinn, ar a laghad go hindíreach, go bhfuil fadhb ann maidir le teiripí a sholáthar do thairbhí an STTB i dtithe altranais príobháideacha. Is é seasamh na Roinne ná gur chóir déileáil le ceist na dteiripí a sholáthar ar bhonn cuimsitheach seachas i gcomhthéacs an STTP amháin:

"... the Department refers to the transcripts of the Dáil Committee Stage reading of the Bill where the Minister stated that the issue of therapies would be dealt with in eligibility legislation rather than within the Nursing Homes Support Scheme Act 2009.  The Minister also outlined her rationale for this approach which was to deal with the issue of therapy services in a comprehensive, population health based manner and to safeguard against the Nursing Homes Support Scheme acting to divert resources away from the community and towards nursing home care.  This rationale is consistent with Government policy which acknowledges the preference of people to remain in their own homes and communities for as long as possible and which endeavours to support them in achieving this through the provision of community-based long-term care services." (Nóta 13)

Agus an tuarascáil seo á hullmhú, ba chosúil don Ombudsman, go léiríonn na pacáistí cúraim a comhaontaíodh idir an CNCC agus na tithe altranais cur chuige maidir le seirbhísí cúraim atá níos cúinge ná an cur chuige a samhlaíodh san Acht fán STTB.  Ba chosúil go raibh teiripí agus cláir shóisialta a eisiamh ón bpacáiste cúraim ag teacht salach leis an méid (i bhfocail na Roinne) " is commonly understood as long-term nursing home care ...". 

Anuas air sin, ba chosúil nach raibh na pacáistí cúraim a ndearnadh socrú dóibh ag an Chiste Náisiúnta um Cheannach Cóireála (CNCC) ag teacht leis na hoibleagáidí a chuirtear ar thithe altranais príobháideacha faoin Acht Sláinte (Tithe Banaltrais) 1990 (arna leasú) agus faoin Acht Sláinte 2007 (lena n-áirítear rialacháin a rinneadh faoin dara hAcht) (Nóta 14). Ba chúis imní don Ombudsman é nár leor pacáistí cúraim comhaontaithe an CNCC chun na riachtanais chúraim a bhí ag an duine sin a shásamh agus, sa chás seo, go raibh na comhaontuithe a rinne an CNCC faoi bhun an leibhéil chúraim a samhlaíodh, de réir cosúlachta, faoin Acht fán STTB. Ach má léitear an tAcht fán STTB go cúramach tugtar le tuiscint nach gá go bhfuil na pacáistí cúraim cúnga a chomhaontaigh an CNCC ag teacht salach ar fhorálacha an Achta.

Nótaí

(Nóta 6) "Is this scheme just for people over-65? No, the present subvention scheme does not make a distinction on age grounds and the new arrangements will not either. The service and the population for which the [Nursing Homes  Support Scheme] will be provided is defined in the legislation".  Doiciméad Ceisteanna Coitianta (Iúil 2009) an Roinn Sláinte agus Leanaí

(Nóta 7)  "... [THE NHSS] applies only to approved private nursing homes and designated public facilities which are predominantly for older people and as such these units are often not suitable placements for younger people. aighneacht FSS chuig an an Ombudsman (Lch 12)

Is cosúil go bhfeictear don Roinn gur catagóir ar leith seirbhíse atá i seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas seachas catagóir a bhaineann le seirbhísí d'othair chónaithe. Ach, níl aon chatagóir seirbhíse ar a dtugtar “seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas” san Acht Sláinte 1970, an tAcht atá fós ina bhonn dlíthiúil maidir le soláthar seirbhísí agus maidir le theidlíocht chun seirbhísí.  (Níl dhéantar aon thagairt shubstainteach do dhaoine faoi mhíchumas san Acht Sláinte 1970 seachas in ailt 68 agus 69 ina ndéileáiltear le hoiliúint a chur ar dhaoine faoi mhíchumas le haghaidh fostaíochta agus le liúntais chothabhála a íoc, faoi seach.)  Tá an chuma ar an scéal  go mbeadh “seirbhísí d'othair chónaithe” de dhíth ar dhuine faoi mhíchumas a bhfuil gá aige nó aici le cúram cónaithe lena mbaineann ceann amháin nó níos mó de na gnéithe seo a leanas: altranas, maoirseacht, teiripí agus athshlánú. Tugann an méid sin le fios go bhfuil daoine faoi bhun 65 bliain d’aois a bhfuil gá acu le cúram cónaithe fadtéarmach, agus go mór mór má tá athshlánú agus teiripí leanúnacha de dhíth orthu, ar thalamh eadrána. Is deacair a ghlacadh leis go bhfuil an méid sin ceart ná go mbeadh sé ar intinn ag an Oireachtas é a bheith amhlaidh.

(Nóta 8) Is cosúil gur spreagadh an litir sin mar thoradh ar phléití maidir le grúpa áirithe othar a dteastaíonn, dar leis an Roinn, an méid seo a leanas uathu: "disability services rather than long-term residential care services in a nursing home"

(Nóta 9)  Faoi alt 36(3) den Acht fán STTB 2009

(Nóta 10) Chuir an CNCC cóip de chomhaontú amháin den chineál sin ar fáil agus glacann an tOmbudsman leis gur léiriú réasúnta í ar a mbíonn sna comhaontuithe sin tríd is tríd.

(Nóta 11) Mhol an tOmbudsman do na haighní gur chóir na ceisteanna a ardú go díreach le FSS sula bhféadfadh sí páirt a ghlacadh sa chás. Chuir na haighní na cónaitheoirí agus a dteaghlaigh ar an eolas ansin faoin gceart atá acu gearán a dhéanamh le FSS ach níl siad cinnte faoi cibé an ndearnadh aon ghearáin. Idir an dá linn, tuigtear don Ombudsman go bhfuil roinnt seirbhísí fisiteiripe agus cosliachta socraithe ag an an teach altranais dá chónaitheoirí.  Níl na seirbhísí sin clúdaithe faoin gcomhaontú leis an CNCC agus deir an teach altranais go bhfuil na costais á gclúdach aige féin. Ach, thug an teach altranais le fios go raibh cónaitheoir amháin aige, duine a fuair stróc, a raibh teiripe urlabhra de dhíth air agus nárbh fhéidir leis an tseirbhís sin (nach bhfuil clúdaithe faoin gcomhaontú CNCC) a chur ar fáil.

(Nóta 12) Alt 130 d’Aighneacht na Roinne

Bhunaigh FSS grúpa oibre le déanaí chun na ceisteanna sin a iniúchadh; is iad na dréacht-téarmaí tagartha atá aige ná "undertake a national review of current provision to private nursing homes, public and voluntary units and make recommendations with regard to introducing equity of access and cost including the following services: Therapies (Physiotherapy, OT, Dietetics, Speech & Language, Chiropody), Specialist nurse / services e.g stoma nurse, Continence wear, ....".  

(Nóta 13) Alt 133 d’Aighneacht na Roinne

Déantar foráil leis an tAcht Sláinte (Scéim Aisíoca) 2006 chun Ciste na Scéime Aisíoca (Deonacháin) a bhunú inar féidir le daoine, atá i dteideal táillí d’othair chónaithe a bheith aisíoctha leo, an aisíocaíocht nó cuid di a dheonú ina ionad, ar mhaithe le  "providing improvements in public health services provided to dependent older persons and persons with disabilities and the expenses of which are non-recurring and are not expenses which would, in the ordinary course of the provision of such public health services, have otherwise been expenses met by an allocation from the Minister for Finance or another Minister of the Government."  .   Tá an Ciste sin faoi riarachán FSS a dhéanann airgead a leithroinnt uaidh ar chuspóirí feiliúnacha. D’aithin FSS roinnt míreanna caiteachais is féidir a chlúdach mar is cuí ón gCiste; i measc na míreanna sin tá “soláthar áiseanna teiripe” (Foinse: Tuarascáil an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste 2009 - Alt 41.45) Tugann sé sin le fios go mbreathnaíonn FSS ar na costais a bhaineann le teiripí a sholáthar do dhaoine scothaosta cleithiúnacha mar chostais nach dtagann chun cinn de ghnáth faoin tseirbhís sláinte atá maoinithe ag an Stát.

(Nóta 14)Faoi théarmaí na Rialachán um an Acht Sláinte 2007 (Cúram agus Leas Cónaitheoirí i Lárionaid Ainmnithe do Dhaoine Scothaosta) (SI No. 236 of 2009) caithfidh plean cúraim aonair a bheith ag gach cónaitheoir i dteach altranais anois, ina n-aithnítear, is cosúil, na gnéithe ar leith i gclár cúraim foriomlán. Is minic a bheidh seirbhísí amhail cosliacht, fisiteiripe nó teiripe shaothair mar chuid de phleananna cúraim. Beidh roinnt gníomhaíochtaí sóisialta ag teastáil ó gach cónaitheoir agus, go deimhin, foráiltear dó sin go sainráite i Rialacháin 2009 lena gceanglaítear na deiseanna seo a leanas a chur ar fáil do gach cónaitheoir: "opportunities to participate in activities appropriate to his/ her interests and capacities" agus lena gceanglaítear "facilities for the occupation and recreation of residents” a chur ar fáil freisin.

7.4 AN tACHT FÁN SCÉIM UM THACAÍOCHT TITHE BANALTRAIS 2009" - CIALLAÍONN SEIRBHÍSÍ CÚRAIM CÓNAITHE FHADTÉARMAIGH ....

Tá 48 alt agus 2 sceideal san Acht fán STTB. Ar an drochuair, is mír reachtaíochta chasta í. Ach, is é atá faoi chaibidil san Acht, ná foráil a dhéanamh do ranníocaíocht airgeadais an Stáit i leith chostais “seirbhísí cúraim”. Mínítear an dara téarma mar théarma a chiallaíonn “seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh”. Agus déantar an téarma sin, ar a uain, a shainmhíniú in alt 3 mar seo a leanas:

"maidir le 'seirbhísí cúraim cónaithe fhadtearmaigh' - 

(a) faoi réir mhír (b), ciallaíonn sé—

(i) seirbhísí cothabhála, sláinte nó cúraim phearsanta, nó aon teaglaim den chéanna, a sholáthraíonn an Fheidhmeannacht, nó a sholáthraítear thar a ceann, do dhuine—

(I) fad a bheidh an duine ina chónaí nó ina cónaí agus á chothabháil nó á cothabháil i saoráid—

(A) atá ainmnithe go poiblí ag an bhFeidhmeannacht i scríbhinn mar shaoráid le haghaidh cúraim do dhaoine scothaosta go príomha, ar ainmniú é ina sonrófar, faoi réir alt 33(2), na seirbhísí sláinte nó cúraim phearsanta atá le soláthar sa tsaoráid sin, agus

(B) ina soláthraítear cúram altranais ar an mbonn nár cheart a bheith i láthair sa tsaoráid aon tráth líon is lú ná altra chláraithe amháin atá ar fáil chun cúram altranais a sholáthar do na daoine a chothabháiltear sa tsaoráid, agus

(II) faoi réir fho-alt (2), ar feadh—

(A) tréimhse nach giorra ná 30 lá comhleanúnach, nó

(B) tréimhsí arb é atá iontu, san iomlán, méid nach lú ná 30 lá laistigh de thréimhse 12 mhí chomhleanúnacha, nó

(ii) seirbhísí cothabhála, sláinte nó cúraim phearsanta, nó aon teaglaim den chéanna, a sholáthraítear do dhuine fad a bheidh an duine ina chónaí nó ina cónaí agus á chothabháil nó á cothabháil i dteach banaltrais ceadaithe—

(I) ina soláthraítear cúram altranais ar an mbonn nár cheart a bheith i láthair sa tsaoráid aon tráth líon is lú ná altra chláraithe amháin atá ar fáil chun cúram altranais a sholáthar do na daoine a chothabháiltear sa teach banaltrais ceadaithe, agus

(II) faoi réir fho-alt (2) ar feadh—

(A) tréimhse nach giorra ná 30 lá comhleanúnach, nó

(B) tréimhsí arb é atá iontu, sa chomhiomlán, méid nach lú ná 30 lá laistigh de thréimhse 12 mhí chomhleanúnacha,

(b) ní fholaíonn sé—

(i) géarchúram agus géarchóireáil liachta in ospidéal géarthinnis,

(ii) cúram faoisimh,

(iii) cúram athshlánúcháin ar feadh—

(I) tréimhse nach giorra ná 12 mhí chomhleanúnacha, nó

(II) tréimhsí arb é atá iontu, sa chomhiomlán, méid nach lú ná 12 mhí laistigh de thréimhse 24 mhí chomhleanúnacha, nó

(iv) seirbhísí d'othair sheachtracha a chuirtear ar fáil de bhun alt 56 den Acht Sláinte 1970; "

Sa sainmhíniú sin déileáiltear go leithleach le (i) seirbhísí a chuireann FSS ar fáil nó a chuirtear ar fáil thar a ceann i saoráid agus (ii) seirbhísí a chuirtear ar fáil i dteach altranais ceadaithe (a chiallaíonn, go bunúsach, teach altranais príobháideach nó deonach). Dírítear ar an dara ceann chun críocha na tuarascála seo.

Tagraítear do thrí ghné cúraim a d’fhéadfadh a bheith ann sa sainmhíniú (“seirbhísí cothabhála, sláinte nó cúraim phearsanta”). Níl shainmhínítear cad is seirbhísí cothabhála ná sláinte ná cúraim phearsanta ann san Acht fán STTB. Cé go bhféadfaí a bheith den tuairim ar an gcéad amharc, go bhfuil sé de cheanglas na trí ghné a sholáthar, ní amhlaidh atá sé. Mar a thug an CNCC le fios don Ombudsman, "[t]he Act does not ... envisage that the services should include all possible maintenance health and personal care services".  (Nóta 15)

Má chuirtear na gnáthrialacha a bhaineann le léirmhíniú na reachtaíochta i bhfeidhm, is léir go gcomhlíontar an sainmhíniú ar SCCF i gcás go bhfuil feidhm ag aon cheann de na trí ghné nó ag aon teaglaim de na trí ghné (bíodh teaglaim de thrí cinn nó de dhá cheann ann).  Is cosúil, dá bhrí sin, go gcomhlíontar an sainmhíniú trí chothabháil léi féin a sholáthar, agus sláinte agus cúram pearsanta á n-eisiamh. Ar an gcaoi chéanna, is cosúil go gcomhlíontar an sainmhíniú trí chúram pearsanta leis féin a sholáthar, agus sláinte agus cothabháil á n-eisiamh.  Nó, is cosúil go gcomhlíontar an sainmhíniú trí shláinte agus chúram pearsanta leo féin a sholáthar, agus cothabháil á heisiamh - agus mar sin de.  Aisteach go leor, ach is cosúil go bhféadfaí a shamhlú go soláthrófaí SCCF agus nach mbeadh aon ghá le seirbhísí altranais, mar shampla, a áireamh.

Fad agus atá an sainmhíniú ar SCCF measartha solúbtha, tá casadh eile sa scéal ina iomláine. Tá coinníoll ag gabháil leis an sainmhíniú ar SCCF nach bhfuil feidhm aige (gan tithe altranais FSS féin a áireamh) mura bhfuil an cúram á sholáthar i “dteach banaltrais ceadaithe”.  Dá bhrí sin, caithfear aird a thabhairt ar an sainmhíniú ar “theach banaltrais ceadaithe” le tuiscint a fháil ar an méid atá cuimsithe i seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh. Tugtar sainmhíniú fada ar an téarma sin, ach chun críocha na tuarascála seo, is é an phríomhghné ná an méid seo a leanas:

"ciallaíonn 'teach banaltrais ceadaithe"- [...]

(b)  ... teach banaltrais—

(i) [...]

(ii) a bhfuil comhaontú i scríbhinn i bhfeidhm ina leith, idir dílseánach an tí banaltrais agus duine ainmnithe [CNCC], maidir leis an méid uasta a mhuirearófar chun na seirbhísí cúraim sin a shonraítear sa chomhaontú agus a thagann faoi réim mhír (a)(ii) den mhíniú ar ' seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh ' (nó aicmí de na seirbhísí cúraim sin) a sholáthar sa teach banaltrais do na daoine sin atá á gcothabháil sa teach banaltrais agus a bhfuil iarratas ar thacaíocht Stáit déanta acu, agus..

Is cosúil go gciallaíonn sé sin go mbraitheann a bhfuil sa SCCF, i dtéarmaí na seirbhísí atá le cur ar fáil don othar, i ndeireadh na dála ar chomhaontuithe a rinneadh idir an CNCC agus na tithe altranais príobháideacha. Tá paraiméadair an-leathan leagtha amach sa sainmhíniú ar SCCF a thugtar san Acht fán STTB; braitheann cad is SCCF ann i ndáiríre ar na roghanna agus na cinntí a dhéanann an duine ainmnithe (CNCC).

Cé go ndeir an CNCC gurb é an t-aon ról atá aige ná " to negotiate prices with private and voluntary nursing homes on behalf of the State" (Nóta 16), tá an chuma air go bhfuil sé soiléir ón reachtaíocht nach amhlaidh atá sé. Is é dualgas an CNCC comhaontuithe a dhéanamh maidir leis na táillí uasta a ghearrfar chun “na seirbhísí cúraim sin a shonraítear sa chomhaontú agus a thagann faoi réim mhír (a)(ii) den mhíniú ar “seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh ...”  a sholáthar” (leagamar an bhéim). Sonraítear sna comhaontuithe sin an raon seirbhísí atá le soláthar chomh maith leis na táillí uasta a ghearrfar i leith na seirbhísí sin. Is cosúil nach bhfuil aon fhoráil san Acht fán STTB faoinar féidir leis an Aire ná le FSS bunrialacha a leagan síos don CNCC (i dtéarmaí praghsanna ná raon seirbhísí) ná faoinar féidir leo comhaontú arna dhéanamh ag an CNCC a chur ar neamhní. (Nóta 17) Is cosúil, an uair seo, gur ghníomhaigh an CNCC ar bhonn "the list of services to be priced provided to NTPF by the Department"(Nóta 18); ach, más amhlaidh atá an scéal, is cosúil nach bhfuil aon oibleagáid dhlíthiúil air gníomhú ar bhonn comhairle ón Roinn ná, go deimhin, ó aon fhoinse eile.

Shoiléirigh an CNCC nach bhfuil sé rannpháirteach sa réimse seo mar ghníomhaire do FSS; ina áit sin, tugann sé le fios go bhfuil sé ag gníomhú as a cheart féin faoi alt 40 den Acht fán STTB.  Ar thaobh FSS, ina freagra ar dhréacht den chaibidil seo, thug sí le fios maidir leis an raon seirbhísí a chlúdaítear faoin STTB nach bhfuil sé " within the gift of the HSE to determine what care components are included".

Is díol suntais é gur cosúil gur tugadh an chumhacht don CNCC, mar an “duine ainmnithe” chun a chinneadh cad iad gnéithe na “seirbhísí cothabhála, sláinte nó cúraim phearsanta” atá le clúdach sna comhaontuithe leis na tithe altranais príobháideacha. Is díol suntais freisin é, nach ndearnadh geall le haon díospóireacht faoin sainmhíniú ar “sheirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh” nuair a bhí an Bille fán STTB á chur tríd an Oireachtas.

Mar achoimre, dá bhrí sin, is cosúil gur mar seo a leanas atá an seasamh maidir le SCCF:

1. Chun tuiscint a fháil ar a bhfuil beartaithe a bheith cuimsithe faoi na catagóirí “seirbhísí cothabhála, sláinte nó cúraim phearsanta” faoin Acht fán STTB, caithfear breathnú ar an Acht é féin agus ar na comhaontuithe a rinne an duine ainmnithe (CNCC) leis na tithe altranais.
2. Cé gur cosúil go ndéantar foráil leis an Acht fán STTB do riachtanais “chothabhála, sláinte nó chúraim phearsanta daoine scothaosta”, déanta na fírinne, ní chaithfidh sé ach freastal ar roinnt de na riachtanais sin seachas orthu ar fad.
3. Is faoin CNCC agus é ag gníomhú mar an “duine ainmnithe” atá an cinneadh i dtaobh cad iad na riachtanais a chomhlíonfar (agus na cinn nach gcomhlíonfar) maidir le tithe altranais príobháideacha.
4. Is cosúil gur féidir leis an CNCC a rogha rud a dhéanamh i gcomhlíonadh a fheidhme agus nach bhfuil aon bhonn dlíthiúil ann ar a bhféadfaidh an tAire ná FSS tionchar a bheith acu ar ghníomhartha an CNCC dá réir.
5. I ndáiríre, tá rogha déanta ag an CNCC (de thuras na huaire, ar a laghad) a phacáistí cúraim comhaontaithe a chur ar chomhréim leis na cinn atá infheidhme i gcás cónaitheoirí i dtithe altranais FSS.

Nótai

(Nóta 15) Litir an CNCC chuig Oifig an Ombudsman, 23 Meán Fómhair 2010.

(Nóta 16)An Ciste Náisiúnta um Cheannach Cóireála

(Nóta 17) I litir dar dáta an 13 Iúil 2009 chuig Nursing Homes Ireland chuir an tAire Sláinte agus Leanaí in iúl nach bhfuil i ról an CNCC ach “idirbheartaíocht a dhéanamh ar phraghsanna”; dúirt an tAire nach mbeadh an CNCC "  negotiating on the volume, range or quality of service to be provided". Ba é an fáth a bhí leis sin, mar a chuir an tAire in iúl é, ná, ""the goods and services that constitute [LTRCS] will be effectively circumscribed by the information laid before the Houses of the Oireachtas by the Minister for Health and Children. Is cosúil nach bhfuil sé sin ceart. Níl ach “áiseanna” á bhfeidhmiú ag FSS nó á bhfeidhmiú thar a ceann i gceist leis an bhfaisnéis a cheanglaítear ar an Aire a leagan faoi bhráid na dTithe; ní thacaíonn aon ní san Acht STTB leis an tuairim go bhfuil aon fheidhm ag an “bhfaisnéis” sin (ina bhfuil sonraí na n-earraí agus na seirbhísí a chuimsítear i seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF)) i gcomhthéacs tithe altranais príobháideacha.   I ndáiríre, cé gur cosúil go raibh an dara rogha aige, chinn an CNCC gur pacáiste seirbhísí dá shamhail atá sa liosta earraí agus seirbhísí a rinne an tAire maidir le leapacha poiblí agus maidir leis na comhaontuithe idirbheartaithe leis na tithe altranais príobháideacha.

(Nóta 18)  Litir an CNCC chuig Oifig an Ombudsman, 23 Meán Fómhair 2010

7.5 AN tACHT FÁN SCÉIM UM THACAÍOCHT TITHE BANALTRAIS 2009 - AN dTUGTAR SAINMHÍNIÚ NUA AR “SHEIRBHÍSÍ D’OTHAIR CHÓNAITHE” SAN ACHT FÁN STTB”?

Is í an phríomhcheist atá faoi chaibidil anseo ná cibé, mar a mhaíonn an Roinn, an leasaítear an tAcht Sláinte 1970 leis an Acht fán STTB ar shlí a chuireann deireadh le haon amhras nach bhfuil aon cheart iarmharach ann, faoi alt 52 d’Acht 1970, cúram tí altranais a bheith curtha ar fáil mar ghné de sheirbhísí d’othair chónaithe. (Nóta 19) Caithfear dhá ní ar leith a bhreithniú le tabhairt faoi seo. An chéad cheann acu ná an cheist faoin gcaoi ina n-idirghníomhaíonn an SCCF leis an gcatagóir dhlíthiúil de sheirbhísí d’othair chónaithe atá ann cheana; agus tá forléiriú dlíthiúil na leasuithe a rinneadh ar an Acht Sláinte 1970 leis an Acht fán STTB 2009 i gceist leis an dara ceann.

Idirghníomhú na bhForálacha

De réir cosúlachta, cé nach n-aontaíonn an Roinn gurb amhlaidh atá sé, is cosúil gurb é atá i SCCF ná fo-thacar de na gnéithe cúraim sin a chuimsíonn seirbhísí d’othair chónaithe.Cé nach bhfuil aon ráiteas cuimsitheach ann maidir le cad is seirbhísí d'othair chónaithe ann, shainaithin an Chúirt Uachtarach roinnt de na príomhghnéithe ina breithiúnas in McInerney (Nóta 20) nuair a thug sí faoi deara go raibh "the nursing care requisite for a patient of her age and state of health in a geriatric institution"  á fháil ag an Uasal McInerney agus  "[that the] regimen of treatment ... involves nursing ... supervision, activation and other para-medical services, which are given in an institutional setting. In other words, what she is getting is 'in-patient services', which she requires because she is a geriatric patient.".  Ar bhonn an chuntais seo ar sheirbhísí d’othair chónaithe, is léir nach bhfreastalófar go hiomlán ar riachtanais chúraim fhadtéarmaigh roinnt mhaith daoine laistigh de raon srianta seirbhísí an SCCF. Mar shampla, b’fhéidir go bhfreastalófaí go páirteach - seachas go hiomlán - ar na riachtanais chúraim fhadtéarmaigh atá ag daoine scothaosta, a measúnaíodh gur daoine iad a bhfuil gá acu le haon cheann de na teiripí nó de na gnéithe cúraim eile atá fágtha as an sainmhíniú ar SCCF (mar a léirítear é sna comhaontuithe CNCC). Go mór mór, is amhlaidh nach bhfreastalófar ar na riachtanais chúraim ar fad atá ag daoine, d’aois ar bith, a bhfuil móreíslinn choirp nó mheabhrach orthu, faoi sheirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh.

Is é an cheist atá ann ná ar chóir do dhaoine ar féidir freastal ar a riachtanais chúraim go páirteach, seachas go hiomlán, faoin SCCF leas a bhaint as an Scéim in aon chor, agus cibé, ar chóir dóibh, mar mhalairt, dul i muinín a dteidlíochta chun seirbhísí d’othair chónaithe a fháil faoin Acht Sláinte 1970, agus sin amháin.  Is cosúil go bhfuil mearbhall agus cleachtais neamhréireacha ann maidir leis an gceist sin. 

Ní mór do dhuine measúnacht ar riachtanais chúraim a chomhlánú d’fhonn leas a bhaint as an STTB. Cuirtear raon critéar san áireamh sa mheasúnacht sin, mar shampla, cumas cognaíoch, soghluaisteacht, méid coinneálachta, cumas an duine é/í féin a bheathú, cumas an duine cumarsáid a dhéanamh agus mar sin de. Dírítear ar chumas an duine aire a thabhairt dó féin nó di féin. Is é toradh na measúnachta ná cinneadh go bhfuil nó nach bhfuil “gá ag an duine sin le seirbhísí cúraim”. Níl aon ní san Acht fán STTB a thugann le fios gur chóir duine a bhfuil riachtanais chúraim leathana aige nó aici - duine a bhfuil gá aige nó aici le leibhéal cúraim a théann thar an leibhéal a chlúdaítear faoin SCCF -  a eisiamh ón Scéim; chaithfeadh sé go measúnófaí duine den sórt sin mar dhuine a bhfuil “seirbhísí cúraim” de dhíth air nó uirthi. Is é an cheist atá ann ná conas a fhreastalófar ar an gcuid eile de riachtanais chúraim an duine sin (má bhaineann sé nó sí leas as an STTB).

Tá daoine mearaithe i gceart maidir le cibé ar chóir do dhaoine nach féidir freastal ar a riachtanais chúraim go léir faoin SCCF leas a bhaint as an STTB in aon chor.  Ar thaobh amháin, is léir go bhfuil riachtanais chúraim (amhail fisiteiripe), nach bhfreastalaítear orthu faoin Scéim agus a bhfuil íocaíochtaí breise ag teastáil ina leith, ag roinnt daoine scothaosta atá ag baint leas as an STTB faoi láthair. Ar an taobh eile, is cosúil go bhfuil an Roinn agus FSS den tuairim nár ceapadh an STTB do dhaoine a bhfuil riachtanais chúraim acu nach féidir freastal orthu faoi raon feidhme teoranta na seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh. Is cosúil go mbaineann an tuairim seo go mór mór le daoine a bhfuil riachtanais chúraim acu toisc go bhfuil míchumas trom orthu. Ag an am céanna, is eol don Ombudsman, (mar a luadh cheana sa chaibidil seo), go raibh cás amháin ann inar tairgeadh tacaíocht faoin STTB d’fhear óg a raibh mór-riachtanais chúraim aige, nach gclúdaítear faoi raon feidhme teoranta an SCCF chun cabhrú le híoc as costais an tí altranais phríobháidigh speisialtóra.

Is é tuairim an Ombudsman ná, i gcásanna nach bhfreastalaítear go hiomlán ar riachtanais chúraim an duine faoin STTB, go bhfuil ceart leanúnach ann faoi alt 52 den Acht Sláinte 1970 na riachtanais chúraim eile a bheith comhlíonta.  Murarbh amhlaidh sin, chiallódh sé go gcaillfeadh an duine an ceart reachtúil láithreach a riachtanais chúraim ar fad a bheith comhlíonta (faoi sheirbhísí d’othair chónaithe) mar thoradh ar leas a bhaint as tacaíocht airgeadais lánroghnach (faoin Acht STTB) i leith na gcostas a bhaineann le raon níos cúinge de sheirbhísí cúraim.  Anuas air sin, is cosúil don Ombudsman go bhféadfaidh duine a bhfuil gá aige nó aici le seirbhísí d’othair chónaithe (lena n-áirítear gnéithe cúraim a chlúdaítear faoin STTB) a roghnú gan leas a bhaint as an Acht fán STTB agus, ina ionad sin, cinneadh a dhéanamh go ndéanfaí a chuid riachtanas a bheith comhlíonta faoi alt 52 den Acht Sláinte 1970.

Forléiriú Dlíthiúil na Leasuithe

Áitíonn an Roinn go gcruthaítear catagóir seirbhíse nua na seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF) faoin Acht fán STTB agus go ndéanann sé sin catagóir na seirbhísí d’othair chónaithe a bhí ann cheana a shainmhíniú as an nua. Faoin sainmhíniú nua sin, ba chóir féachaint ar chúram tí altranais mar chúram atá eisiata ó raon na seirbhísí d’othair chónaithe. Is cosúil gurb é seasamh na Roinne, nach bhfuil seirbhísí d’othair chónaithe de dhíth ar dhaoine a bhfuil gá acu le seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF). Go bunúsach, (de réir chur chuige na Roinne) laghdaíodh raon na ndaoine a bhfuil riachtanais chúraim acu a cuimsíodh faoi sheirbhísí  d’othair chónaithe go dtí sin trí na daoine a bhfuil gá acu le seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh a fhágáil as an áireamh. Is cosúil gurb é sin an seasamh atá aici d’ainneoin go mbeidh riachtanais ag a lán daoine a bhaineann leas as an STTB nach bhfreastalófar orthu faoin Acht sin.

Leasaíodh alt 52 den Acht Sláinte 1970 leis an Acht fán STTB 2009 trí fho-alt nua (1A) a chur isteach; is mar seo a leanas atá alt 52 den Acht Sláinte 1970 anois:

"Seirbhísí  d'othair chónaithe a sholáthar:

52. - (1) Cuirfidh  [FSS] seirbhísí  d'othair chónaithe ar fáil do dhaoine ag a bhfuil lán-cháilíocht agus do daoine ag a bhfuil cáilíocht theoranta.

(1A) Féadfaidh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh de réir bhrí an Achta fan Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais 2009 a chur ar fáil.

(2) Cuirfidh [FSS] seirbhísí  d'othair chónaithe ar fáil do leanaí nach bhfuil ar áireamh na ndaoine dá dtagraítear i bhfo-alt (1) i leith galair agus míchumais bhuana nó fhada a fhorordófar le toiliú an Aire Airgeadais.

(3) [níl sé ábhartha sa chomhthéacs seo]".

Leasaíodh alt 53 den Acht Sláinte 1970, an t-alt ina ndéileáiltear le táillí i leith seirbhísí d’othair chónaithe, leis an Acht fán STTB 2009 freisin, trí na fo-ailt nua (1A), (1B) agus (1C) a chur isteach; cuireadh alt nua, 53A, isteach le hAcht 2009 freisin. Tá na codanna ábhartha de na forálacha sin le fáil thíos:

"Táillí i leith seirbhísí d'othair chónaithe.

53. - (1) Faoi réir fho-alt (1A), ní ghearrfar táillí i leith seirbhísí d’othair chónaithe arna gcur ar fáil faoi alt 52 ach amháin mar a fhoráiltear i bhfo-alt (2) (b) tríd an méid seo a leanas a chur isteach i ndiaidh fho-alt (1)

(1A) Gearrfar táillí i leith seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh de réir an Achta fán Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais 2009.

(1B) Forléireofar tagairt i bhfo-alt (1A) do sheirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh mar thagairt do sheirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh de réir bhrí an Achta fán Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais 2009 maidir le seirbhísí den sórt sin arna soláthar do dhuine a thosaíonn ar na seirbhísí sin a fháil den chéad uair tráth tar éis teacht i ngníomh d’alt 6(2)(c) den Acht fán Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais 2009.

(1C) Ní cheanglófar ar dhuine a mbeidh táillí á ngearradh ina leith faoi fho-alt (2) táillí faoi fho-alt (1A) a íoc.”.

(2) - (8) [níl sé ábhartha sa chomhthéacs seo]". 

"Táillí i leith seirbhísí d'othair chónaithe i gcásanna áirithe

53A. - (1) Tá feidhm ag an alt seo i gcás go soláthraítear seirbhísí d’othair chónaithe (nach seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh de réir bhrí an Achta fan Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais 2009) do dhuine in ospidéal chun cúram agus cóireáil a thabhairt d’othair a bhfuil mór-éalanga orthu (lena n-áirítear aon éalang shíciatrach) agus i gcás go bhfuil sé deimhnithe i scríbhinn ag lia-chleachtóir arna ainmniú nó arna hainmniú ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte nach bhfuil gá ag an duine atá ag fáil na seirbhísí sin le géarchúram agus géarchóireáil liachta i leith aon éalainge den sórt sin.

(2) I gcás go bhfuil feidhm ag an alt seo, d’ainneoin alt 53, féadfar táillí a ghearradh i leith seirbhísí d’othair chónaithe ar an mbonn a shonraítear i bhfo-alt (3) amhail is dá mba sheirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh de réir bhrí an Achta fan Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais 2009 arna soláthar ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte na seirbhísí sin, agus cibé acu atá nó nach bhfuil iarratas ar thacaíocht Stáit déanta ag an duine lena mbaineann faoi alt 9 den Acht sin.

(3) Déanfar na táillí dá dtagraítear i bhfo-alt (2) a chinneadh de réir an mheánchostais a bhaineann le seirbhísí cúraim chónaithe fhadtéarma arna gcinneadh ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte i saoráidí a oibríonn Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte agus a ainmnítear go poiblí i scríbhinn mar shaoráidí atá ann go príomha chun cúram a thabhairt do dhaoine scothaosta.

(4) - (5) [níl sé ábhartha sa chomhthéacs seo]".

Measann an Roinn go bhfuil SCCF "in a distinct, stand-alone category, rather than a 'sub-set' of in patient services though, in reality, little or nothing would appear to turn on this point".(Nóta 21).

Go deimhin, tá go leor rudaí ag brath ar an bpointe sin, toisc go gciallódh sé go n-athrófaí an sainmhíniú ar sheirbhísí d’othair chónaithe go mór de bharr na leasuithe seo, má tá an ceart ag an Roinn.

Ceann de na deacrachtaí anseo, is ea a thuiscint gurb é atá i gceist le SCCF i ndáiríre, mar atá léirithe thuas, ná nach gá gach aon cheann de na trí ghné a sholáthar (“seirbhísí cothabhála, sláinte nó cúraim phearsanta”). I bprionsabal, ní gá go gcuimseodh SCCF cúram altranais féin agus, go deimhin, déantar fisiteiripe agus teiripí eile a eisiamh go sonrach. Dá bhrí sin, fiú má ghlactar leis nach gcuimsítear pacáiste seirbhísí na seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF) sa sainmhíniú a thugtar ar sheirbhísí d’othair chónaithe, tá éiginnteacht ann faoin gciall atá le seirbhísí cúram cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF) i ndáiríre.

Tá an chuma ar an scéal go bhfuil an seasamh atá á ghlacadh ag an Roinn thar a bheith dochreidte. Ar thaobh amháin, tá catagóir reachtúil de sheirbhís sláinte ann le fada an lá, (seirbhísí d’othair chónaithe) atá éigeantach agus a bhfuil a réim leagtha amach go réasúnta maith. Ar an taobh eile, tá catagóir reachtúil nua de sheirbhís sláinte ann, (SCCF) atá lánroghnach agus nach bhfuil a réim leagtha amach go maith. Ní dócha go mbeadh sé ar intinn ag an Oireachtas an dara téarma atá réasúnta éiginnte a chur in ionad na chéad théarma a bhfuil cinnteacht ag baint leis. Nó, dá mbeadh sé, shamhlófá go mbeadh an t-athrú mór sin leagtha amach go sainráite sa reachtaíocht.

Ciall Eile?

Cuirtear fo-alt (1A) d’alt 52 isteach in alt ina bhfuil na taobhnótaí “Seirbhísí d'othair chónaithe a sholáthar”; agus déantar na leasuithe ar alt 53 ar alt ina bhfuil na taobhnótaí “Táillí i leith seirbhísí d'othair chónaithe”. I gcás alt 52, dealraíonn sé nach luíonn sé le réasún féachaint le foráil a dhéanamh do chatagóir nua agus leithleach seirbhíse laistigh d’alt ina ndéileáiltear le catagóir seirbhíse atá ann cheana.  Ar an gcaoi chéanna i gcás alt 53, ní luíonn sé le réasún, foráil a dhéanamh d’athruithe le haghaidh na seirbhíse nua sin in alt dar teideal “Táillí i leith seirbhísí d'othair chónaithe”.

Go loighiciúil, agus ag féachaint do struchtúr an Achta Sláinte 1970 ina iomláine, dá mbeadh sé beartaithe ag an Oireachtas foráil a dhéanamh do chatagóir nua seirbhíse - catagóir ar leithligh agus éagsúil ó sheirbhísí d'othair chónaithe - agus do tháillí a ghearradh i leith na seirbhíse nua sin - bheifí ag súil go ndéanfaí foráil don mhéid sin in alt aonair nó in ailt.  Thairis sin, agus níos tábhachtaí fós, dá mbeadh sé beartaithe ag an Oireachtas teidlíocht reachtúil a bhí ann cheana féin a laghdú, agus go mór mór teidlíocht a bhfuil tábhacht mhór ag baint léi do ghrúpa atá leochaileach sa tsochaí ach ar grúpa mór é ag an am céanna, bheifí ag súil go mbeadh an méid sin leagtha amach go sainráite.  Maidir leis seo, is cosúil go bhfuil na tuairimí a nocht an Príomh-Bhreitheamh in 2008 ábhartha:

" ... where the Legislature is enacting provisions, however sound the reasons for them may be, which have potentially serious implications for legal rights, including constitutional rights, of persons or corporations, one must expect that the intended ambit or application of such provisions will be expressed in the legislation with reasonable clarity."(Nóta 22)

Tá sé deacair a áitiú go bhfuil an "ambit or application" maidir le forálacha na Scéime um Thacaíocht Tithe Banaltrais (STTB) thuas "expressed ... with reasonable clarity"..

D’fhéadfadh forléiriú amháin a bheith ann ina mbaintear brí as fo-alt (1A) d’alt 52 gan teorainn a chur leis an teidlíocht a chruthaítear le fo-alt (1).  Is é sin go dtugtar SCCF isteach i bhfo-alt (1A), agus sna leasuithe a rinneadh ar alt 53 agus san alt nua 53A freisin, ionas gur féidir an córas táillí a bhaineann leis an Acht fán STTB a chur chun feidhme maidir le seirbhísí d'othair chónaithe a sholáthar i gcás cúraim fhadchónaithe do dhaoine scothaosta.  Is é an tionchar a bheadh aige seo ná go gcuirfí an córas táillí a bhaineann leis an Acht fán STTB chun feidhme maidir le daoine atá ag baint leas as seirbhísí d’othair chónaithe ar bhonn fadtéarmach sa chás gur lú an leibhéal cúraim a bhfuil gá acu leis ná an leibhéal a bhaineann le cóireáil in ospidéal géarmhíochaine de ghnáth.

Chiallódh sé sin go mbeadh dhá chóras táillí ar leith i bhfeidhm maidir le daoine a bhaineann leas as seirbhísí d'othair chónaithe - ceann amháin le haghaidh na ndaoine a bhfuil cúram géarmhíochaine á fháil acu agus córas eile (níos costasaí) le haghaidh daoine a bhfuil seirbhísí d'othair chónaithe á bhfáil acu ar bhonn fadtéarmach - ach, sa dá chás, bheadh seirbhísí d’othair chónaithe fós á bhfáil ag an othar. Chiallódh sé sin go mbeadh an córas táillí céanna i bhfeidhm, is é sin, an córas a ndéantar foráil dó san Acht fán STTB, sa chás go bhfuil cúram fadchónaithe á sholáthar ag FSS d’othar, bíodh an cúram á sholáthar in ionad de chineál tí altranais nó in ospidéal géarmhíochaine. Má tá an forléiriú sin ceart, ní athraítear an ceanglas atá ann cheana go ndéanfaidh FSS seirbhísí d’othair chónaithe “a chur ar fáil”.

Freagairt na Roinne

Le linn an imscrúdaithe seo, d’iarr Oifig an Ombudsman ar an Roinn soiléiriú a thabhairt maidir leis an tuiscint atá aici ar an éifeacht, ó thaobh teidlíochta, atá ag na leasuithe a rinneadh ar ailt 52 agus 53 den Acht Sláinte 1970. Iarradh an soiléiriú seo sa chomhthéacs nach raibh tionchar foriomlán na n-athruithe sin soiléir in aon chor. Go mór mór, thug Oifig an Ombudsman le fios go gceanglaítear le halt 52, a leasaíodh, seirbhísí d'othair chónaithe a sholáthar cé nach ndéantar ach soláthar seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF) a chumasú (gan é a bheith ina cheangal). Is deacair a shamhlú go mbeartófaí an raon feidhme a bhaineann le teidlíocht reachtúil a shrianadh de bhua seirbhís lánroghnach nua a thabhairt isteach.

Thug an Roinn freagra mionsonraithe i scríbhinn, dar dáta an 8 Eanáir 2010, agus tá príomhghnéithe an fhreagra leagtha amach thíos:

"... the  Department does not accept that section 52(1) gives rise to a legally enforceable, unqualified, obligation to provide in-patient services to persons with full eligibility, still less to 'the entire population' as you appear to suggest. That remains the Department's  position.  Section 52(1A) (inserted by the 2009 Act) does not affect that position but is wholly consistent with it. Subsection (1A) relates  to the new category of service defined by the 2009 Act, namely "long-term  residential  care  services". The provision of "in-patient"  services continues  to be governed by section 52(1), subject of course to the provisions of section 53 in relation to charges (as amended  by the Health (Amendment) Act, 2005).

You note that section 52(1) uses the term "shall" whereas section 52(1A) refers to "may". The Department is advised that, as a matter of principle, it is not appropriate to interpret a statutory provision by reference to a subsequently-enacted  provision.  In any event, the Department's  position as regards section 52(1) is as set out above and the Department does not accept that any difference in terminology as between section 52(l) and section 52(l A) is material in this context. (Nóta 23)

Insertion of Section 53A within the Health Act 1970

You specifically ask whether section 53A(1) relates to the imposition of charges on patients in  receipt of  in-patient services but who are not patients receiving long-term residential care services.  The purpose of section 53A is to enable the application of charges to people in acute hospital beds who have finished their acute phase of care. The provision allows such individuals to be charged  in respect of  in-patient  services 'as if those services were long-term residential care services'.  It further provides that such charges shall be determined by the average cost of long-term residential care provided by the HSE.  The rationale underpinning this provision is to remove the incentive to remain inappropriately in an acute hospital bed when long-term residential care is more appropriate. This policy rationale is clearly outlined in the Oireachtas debates on the legislation."

Cé go bhfuil sé soiléir cad a bhí beartaithe ag an Roinn a bhaint amach leis an Acht fán STTB 2009, agus leis na leasuithe lena mbaineann a rinneadh ar an Acht Sláinte 1970, níl sé chomh cinnte in aon chor gur léiríodh na cuspóirí sin go hiomchuí sa reachtaíocht.  Tá na leasuithe ar an Acht Sláinte 1970 ríthábhachtach ó thaobh dhearbhú na Roinne gurb éard atá in SCCF anois ná catagóir ar leith seirbhíse agus, mar thoradh air sin, nach gcuimsíonn catagóir na seirbhísí d'othair chónaithe cúram tí altranais mar ghné lárnach a thuilleadh. D’fhéadfaí a bheith ag súil le réasún go mbeadh an méid seo mínithe go mion sa Dáil agus sa Seanad, go háirithe maidir le déileáil le forálacha sin an Bhille ina ndearnadh foráil do leasuithe ar an Acht Sláinte 1970. Níor éirigh le hOifig an Ombudsman teacht ar aon fhormhíniú follasach ar na forálacha sin sna díospóireachtaí Oireachtais faoin mBille. Ag Céim an Choiste, sa dá Theach, dúradh gur forálacha “teicniúla” a bhí sna forálacha sin agus níor tugadh aon fhormhíniú.  Tá sé deacair an saintréithriú sin a réiteach le hiarmhairtí forleathana na leasuithe sin, a mhaíonn an Roinn a bheith ann agus a bhfuil cur síos thuas orthu. (Nóta 24)

Cé nach n-airbheartaíonn an tOmbudsman léargas críochnaitheach a thabhairt ar an gcaoi inar chóir an reachtaíocht ábhartha a léirmhíniú, nochtann sí an tuairim nach bhfuil an staid soiléir ar chor ar bith agus go bhféadfadh tuilleadh dlíthíochta a bheith i gceist de bharr na héiginnteachta sin. Toisc nach bhfuil aon amhras ná gur chaith an Roinn díograis agus cuid mhór ama chun an tAcht fán STTB 2009 a ullmhú, is mór an trua é nach mbaintear amach an leibhéal soiléireachta agus cinnteachta sa táirge deiridh a mbainfeadh gach duine leas as.

Is cosúil go nglacann an Roinn go bhfuil an anailís sin bailí i gcás daoine faoi mhíchumas (Nóta 25) nach féidir freastal ar a riachtanais faoi raon srianta na seirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF). Tagann daoine den sórt sin, dá bhrí sin, faoi raon feidhme alt 52 den Acht Sláinte 1970 i gcónaí.  Caithfidh gur féidir an réasún céanna a úsáid maidir le daoine scothaosta a measúnaíodh gur daoine iad a bhfuil gá acu le haon cheann de na teiripí nó le haon ghnéithe cúraim eile atá eisithe ón sainmhíniú ar SCCF (mar a léirítear i gcomhaontuithe an Chiste Náisiúnta um Cheannach Cóireála (CNCC). Ar thaobh amháin, ní fhreastalaítear ar riachtanais daoine scothaosta den sórt sin faoin STTB; an an taobh eile, clúdaítear a riachtanais faoin tuiscint ar sheirbhísí d'othair chónaithe mar a shoiléirigh an Chúirt Uachtarach iad in McInerney. Dá bhrí sin, maidir le roinnt mhaith daoine scothaosta a bhfuil leas á bhaint acu as an STTB faoi láthair, ach nach bhfreastalaítear ar a riachtanais chúraim ar fad faoin STTB, b’fhéidir gur chóir féachaint orthu i gcónaí mar dhaoine a bhfuil gá acu le seirbhísí d’othair chónaithe.  Má léirítear go bhfuil an anailís sin fíor, d’fhéadfadh impleachtaí móra a bheith aici, i dtéarmaí dliteanas amach anseo maidir le FSS agus leis an Stát.

Nótaí

(Nóta 19) Le linn an imscrúdaithe seo, dúirt Oifig an Ombudsman leis an Roinn go gcuirfí a seasamh in iúl ar a mhéid a leasaítear alt 52 den Acht Sláinte 1970 leis an Acht fán STTB sa tuarascáil agus dúirt sí go raibh sí "likely to rely on the explanation of these developments as outlined by the Minister (or Minister for State) as the 2009 Act was being taken through the Dáil and Seanad. As the Oireachtas debates on the 2009 Act are quite voluminous, it would be of great assistance to us if the Department could refer us to those extracts from the Dáil and Seanad debates where these developments were outlined to the members of the Houses - (Litir dar dáta an 1 Feabhra 2010).

Sa fhreagra a thug sí, dar dáta an 2 Márta 2010, dúirt an Roinn an méid seo a leanas: "...the Oireachtas debates are extensive, and the Department would not wish to in any way confine or otherwise circumscribe your own examination of these records." Dhírigh an Roinn aird an Ombudsman ar dhíospóireachtaí an Oireachtais ach níor shainaithin sí aon aitheasc ná sliocht ar leith.

(Nóta 20)  [1976 - 1977] ILRM 229

(Nóta 21) Litir ón Roinn chuig Oifig an Ombudsman, 8 Eanáir 2010

(Nóta 22)  Murray C.J. in Bupa Ireland Limited and Another v Health Insurance Authority and Others [2008] IESC 42

(Nóta 23) Níl ciall na míre sin soiléir in aon chor.

(Nóta 24)  "Section 32 is a technical provision ensuring the existing legal basis for charges, including the exclusion of certain care groups from charges, is maintained. Section 33 is also a technical provision. In line with the Government’s commitment, it ensures existing public residents will not be worse off as a result of the new scheme. It also provides that a person in an acute hospital bed who has finished his or her acute phase of care may be charged as if he or she were in receipt of long-term residential care services. This provision is necessary to ensure there is not a legal incentive to remain in an acute hospital bed following discharge." - Mary Harney T.D., an tAire Sláinte agus Leanaí, Díospóireacht faoi Dhara Céim an Choiste den Bhille fán STTB, (13 Samhain 2008)

Thairis sin luaitear an méid seo a leanas sa Mheabhrán Míniúcháin a ghabhann leis an mBille fán Scéim um Thacaíocht Tithe Banaltrais 2008: “ Section 32 enables the HSE to charge for long-term residential care services. Section 33 amends Sections 52 and 53 of the Health Act 1970.  In particular, it provides that a person paying public charges does not have to pay contributions under the Nursing Homes Support Scheme Act".

(Nóta 25) Bhí 8,997 duine fásta faoi mhíchumas faoi chúram cónaitheach in 2009 (Foinse: Tuarascáil an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste 2009 - Alt  45.2)

7.6 AN tACHT FÁN SCÉIM UM THACAÍOCHT TITHE BANALTRAIS 2009" - CAINT DHÍREACH AGUS AN DLÍ?

Ní féidir a shéanadh go bhfuil cuid mhór den reachtaíocht sláinte a ndearnadh anailís uirthi agus a luadh sa tuarascáil seo doiléir agus agus nach bhféadfaí a léiriú le réasún go dtuigfeadh an gnáthdhuine í. Baineann na heasnaimh sin leis an teanga a úsáidtear (mar shampla féach an sainmhíniú ar sheirbhísí cúraim cónaithe fhadtéarmaigh (SCCF) san Acht fán STTB) agus struchtúr na reachtaíochta (mar shampla, féach na leaganacha leasaithe d’alt 52 agus 53 den Acht Sláinte 1970).

Deich mbliana ó shin, in 2000, d’ardaigh an Coimisiún um Athchóiriú an Dlí an t-ábhar imní gur chóir don dlí a bheith scríofa i dteanga is féidir a thuiscint go réasúnta éasca; cuirtear an t-ábhar imní sin in iúl faoi dhó ina thuarascáil Dréachtú Reachtúil agus Léiriú: Caint Dhíreach agus an Dlí:

"The principle of the Rule of Law presupposes that those who are affected by a law should be able to ascertain its meaning and effect.  A system of language and law understood by only a few, where only a few have the ability to make authoritative statements about what is and is not permitted under the law, cedes power to those few.  Lord Simon of Glaisdale wrote:

"It is important to remember why our statutes should be framed in such a way as to be clearly comprehensible to those affected by them.  It is an aspect of the Rule of Law.  People who live under the Rule of Law are entitled to claim that the law should be intelligible.  A society whose regulations are incomprehensible lives with the Rule of Lottery, not the Rule of Law.' - (Lord Simon of Glaisdale, The Renton Report - Ten Years On, 1985, Stat. Law Rev. 133)(Nóta 26)

[...]

There is a clear need, in the case of some legislation, that it should be addressed to, and readily comprehensible by, the ordinary citizen...there is an argument from principle that, since legislation does ultimately affect and regulate the lives of all citizens, it should be capable of being understood by the reasonably well-educated layperson. (Nóta 27)

[...]

It is important not to lose sight of the fact that legal documents and statutes are not meant to be works of art or literature, but are documents whose primary aim is to communicate.  As working documents intended to do a job they should be designed for utility rather than beauty." (Nóta 28)

Níl aon amhras go bhfuil an reachtaíocht ina ndéileáiltear leis an gceart chun cúram tí altranais a fháil, sa chatagóir reachtaíochta ina "should be addressed to, and readily comprehensible by, the ordinary citizen"..  Is mór an trua é, deich mbliana i ndiaidh fhoilsiú na tuarascála sin de chuid an Choimisiúin um Athchóiriú an Dlí, go bhfuil reachtaíocht á dréachtú gan aird a thabhairt ar mholtaí an Choimisiúin.

Le déanaí, clúdaíodh cuid mhaith den ábhar céanna i bPáipéar Bán an Rialtais Rialáil níos Fearr (2004). Cuirtear an tuairim chun cinn sa Pháipéar Bán gur cheart don reachtaíocht - idir reachtaíocht phríomhúil agus reachtaíocht thánaisteach - a bheith soiléir agus comhsheasmhach agus go bhfeabhsófar cáilíocht an tsaoil ó lá go lá dúinn (agus cabhrófar le hIomaíochas chomh maith) trí phrionsabail na Rialála Níos Fearr (Nóta 29) a chur i bhfeidhm. Deirtear an méid seo sa Pháipéar Bán maidir leis na prionsabail sin

"In addition to benefits as consumers, applying these principles to new and existing regulations will improve the quality of our everyday lives. Red tape is at best frustrating and, at worst, it alienates people by placing barriers between the Government on the one hand, and citizens and communities on the other. Sometimes this is because of the quality of the regulations themselves - they might be drafted more with a focus on the administrator than on those whom they are designed to assist or protect. Sometimes it can be because there is confusion as to the structures and processes that are in place for dealing with particular issues. There may be overlap or duplication between regulatory authorities. There might be a lack of clarity on appeals procedures and who is responsible for what. The new principles that we are proposing will mean that we will systematically review and take account of these issues. The goal is to achieve a more coherent regulatory framework and to improve the quality of our everyday lives."

Ar an drochuair, is beag, má tá aon fhianaise le fáil ón Acht fán STTB 2009 gur cuireadh prionsabail na Rialála níos Fearr san áireamh nuair a bhí an tAcht á dhréachtú. (Nóta 30)

Is féidir conclúidí an Ombudsman maidir leis an Acht fán STTB a choimriú mar seo a leanas:

• i dtéarmaí praiticiúla, feabhsaíonn sé cúrsaí do roinnt mhaith daoine scothaosta agus dá dteaghlaigh;
• is cosúil nach dtugtar aird go réasúnta ann ar riachtanais na dteaghlach ina bhfuil morgáiste le híoc agus gnáthchostais teaghlaigh le clúdach;
• níl sé soiléir ar chor ar bith go modhnaíonn an chatagóir nua seirbhíse (SCCF) an sainmhíniú atá ann cheana ar sheirbhísí d’othair chónaithe; dá mbeadh sé beartaithe ag an Oireachtas an sainmhíniú ar sheirbhísí d'othair chónaithe a athrú, dhéanfadh sé é go follasach;
• ní chuireann sé isteach ar cheart chun seirbhísí d'othair chónaithe na ndaoine a bhfuil gá acu le cúram fadchónaithe agus a bhfuil níos mó riachtanas acu ná na cinn atá cuimsithe faoin sainmhíniú ar SCCF;
• ní dhéileáiltear san Acht ar shlí amháin ná ar shlí eile leis an gceist cibé an ceart is inchurtha i bhfeidhm le dlí é an ceart chun seirbhísí d'othair chónaithe;
• níl an tAcht dréachtaithe go maith agus ní bhaineann sé amach caighdeán réasúnta soiléireachta. Ní dócha go dtuigfeadh an gnáthshaoránach é ná, go deimhin, gnáthdhuine a bhfuil oideachas réasúnta maith faighte aige/aici (“reasonably well-educated layperson”);
• agus é ag feidhmiú níos lú ná bliain, tá comharthaí ann, ar ábhar buartha iad, go bhfuil an tAcht fán STTB á chur chun feidhme ar bhealach an-teoranta a d’fhéadfaí a chinneadh a bheith mícheart i ndeireadh na dála;
• go fadtéarmach, ag féachaint don bhealach inar dréachtaíodh é agus don bhealach inar cuireadh chun feidhme é, d’fhéadfadh dlíthíocht bhreise a bheith ann mar thoradh air;
• ní réitíonn sé na ceisteanna atá i gcroílár na tuarascála reatha.

Nótaí

(Nóta 26) Dréachtú Reachtúil agus Léiriú:  Caint Dhíreach agus an Dlí, an Coimisiún um Athchóiriú an Dlí, 2000 [LRC 61 - 2000], viii

(Nóta 27) An áit chéanna, lch 71

(Nóta 28) An áit chéanna, lch 75

(Nóta 29) Sainaithnítear prionsabail na dea-rialála mar a bhfeictear don Rialtas iad sa Pháipéar Bán:

"NECESSITY - is the regulation necessary? Can we reduce red tape in this area? Are the rules and structures that govern this area still valid?

EFFECTIVENESS - is the regulation properly targeted? Is it going to be properly complied with and enforced?

PROPORTIONALITY - are we satisfied that the advantages outweigh the disadvantages of the regulation? Is there a smarter way of achieving the same goal?

TRANSPARENCY - have we consulted with stakeholders prior to regulating? Is the regulation in this area clear and accessible to all? Is there good back-up explanatory material?

ACCOUNTABILITY - is it clear under the regulation precisely who is responsible to whom and for what? Is there an effective appeals process?

CONSISTENCY - will the regulation give rise to anomalies and inconsistencies given the other regulations that are already in place in this area? Are we applying best practice developed in one area when regulating other areas?"

(Nóta 30)  Maidir leis seo, féach Ita Mangan, Deficiencies of the Law Relating to Care of Older People in Older People in Modern Ireland - Essays on Law and Policy, Eoin O'Dell (eag.) (2006). Tugann an tUasal Mangan le tuiscint nach cosúil go gcuirtear prionsabail na Rialála níos Fearr i bhfeidhm ach i réimse na rialála eacnamaíochta.